بررسی ماهیت و ابعاد مسؤولیتکیفری فرماندهان و مقامات مافوق در حقوق بینالملل کیفری و حقوق کیفری ایران
نویسندگان
1 استادیار، گروه حقوق کیفری و جرمشناسی، واحد چالوس، دانشگاه آزاد اسلامی، چالوس، ایران. (نویسنده مسؤول)
2 دانشجوی دکتری حقوق کیفری و جرمشناسی، واحد چالوس، دانشگاه آزاد اسلامی، چالوس، ایران.
3 استادیار، گروه حقوق کیفری و جرمشناسی، واحد چالوس، دانشگاه آزاد اسلامی، چالوس، ایران.
doi
10.22034/jccj.2024.413232.1348چکیده
یکی از موضوعات مهم و اساسی مربوط به وقوع جنایات از سوی نیروهای نظامی، بحث دستور مافوق است. ضرورت و اهمیت این بحث با توجه به حقوق بینالملل کیفری، ازآنجاست که کشتار مردم بیگناه در هر نقطه از جهان یکی از بزرگترین جنایات در جامعه بشری قلمداد میگردد و در صورت عدم مبارزه همهجانبه با این پدیده، امنیت که یکی از مهمترین شرایط یک اجتماع سالم است بهکلی از بین میرود. هدف مقاله حاضر، بررسی ماهیت و ابعاد مسؤولیتکیفری فرماندهان و مقامات مافوق در حقوق بینالملل کیفری و حقوق ایران است. این مقاله توصیفی تحلیلی بوده و با استفاده از روش کتابخانهای به بررسی موضوع مورد اشاره پرداخته است. یافتهها حاکی از آن است که در حقوق بینالملل کیفری، یک فرمانده نظامی که مسؤولیت فرماندهی را بر عهده دارد، درصورتیکه زیردستانش مرتکب جنایات جنگی بینالمللی گردند و بر آنها فرماندهی و کنترل مؤثری داشته باشد؛ مسؤولیت کیفری متوجه وی خواهد بود، هرچند مستقیماً در جنایت شرکت نکرده یا به هیچ شکلی آن را تشویق و ترغیب نکرده باشد. در حقوق کیفری ایران این مسأله با توجه به مسؤولیت کیفری ناشی از رفتار دیگری در ماده 142 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 و یا سایر قوانین موضوعه بهطور واضح بیان و تبیین نشده است و نیازمند مداقه بیشتر برای بازبینی و تطابق با اساسنامه دیوان بینالمللی کیفری است.
