گروه‌بندی ژنوتیپ‌های لوبیاتحت تنش خشکی درمرحله جوانه‌زنی بذر و مطالعه بیان برخی از ژن‌ها در ژنوتیپ‌های حساس و متحمل

نویسندگان

1 استادیار گروه بیوتکنولوژی کشاورزی، دانشکده علوم کشاورزی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران

2 کارشناسی ارشد رشته بیوتکنولوژی کشاورزی، دانشکده علوم کشاورزی- دانشگاه گیلان

3 استاد گروه بیوتکنولوژی کشاورزی، دانشکده علوم کشاورزی دانشگاه گیلان، رشت، ایران

4 دانشیار گروه باغبانی، دانشکده علوم کشاورزی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران

doi
10.22124/jms.2021.5226
چکیده

به­منظور تعیین ژنوتیپ متحمل و حساس به خشکی لوبیا در مرحله جوانه‌زنی، آزمایشی به­صورت فاکتوریل دو عاملی در قالب طرح کاملا تصادفی با سه تکرار در سال 1394 اجرا شد. عامل اول شامل ژنوتیپ (21 ژنوتیپ)، عامل دوم تنش خشکی (با استفاده از پلی‌اتیلن­گلیکول 6000 در 2 سطح صفر و 148/0- مگاپاسکال) بودند. نتایج تجزیه واریانس برای صفات مورد بررسی (شامل طول ریشه‌چه، طول ساقه‌چه، وزن تر ریشه‌چه، وزن خشک ریشه‌چه، وزن تر ساقه‌چه، وزن خشک ساقه‌چه، سرعت رشد ساقه‌چه، سرعت رشد ریشه‌چه، نسبت طول ریشه‌چه به ساقه‌چه، اختلاف وزن خشک و تر ساقه‌چه و اختلاف وزن خشک و تر ریشه‌چه) نشان داد که اثر ژنوتیپ‌ و همچنین اثر متقابل ژنوتیپ و خشکی، بر کلیه صفات مورد بررسی معنی‌دار بودند. بر اساس نتایج حاصل از تجزیه خوشه‌ای به‌روش Ward، ژنوتیپ‌های مطالعه‌شده تحت شرایط نرمال و تنش خشکی از نظر خصوصیات گیاهچه­ای در چهار گروه مختلف قرار گرفتند که ژنوتیپ­های غلاف سیاه و پاک به‌ترتیب به‌عنوان ژنوتیپ­های متحمل و حساس در شرایط تنش خشکی انتخاب شدند. بررسی الگوی بیان سه ژن GR، PRX و APX واکنش‌دهنده به تنش خشکی در دو ژنوتیپ پاک و غلاف سیاه لوبیا با استفاده از تکنیک Real time PCR مورد مطالعه قرار گرفت. پس از استخراجRNA  و سنتز cDNA، تظاهر بیان سه ژن در تیمارهای صفر، 72، 144، 192 و 240 ساعت خشکی نشان داد که ژن­های واکنش‌دهنده به خشکی در این پژوهش بیان بالاتری در رقم متحمل نسبت به رقم حساس داشت و میزان بیان سه ژن PRX، GR و APX در ساعت انتهای تنش، در ژنوتیپ متحمل به‌ترتیب دو، چهار و شش برابر بیش‌تر از ژنوتیپ حساس بود.