تغییرات سیستم دفاعی گندم بهاره با کاربرد عنصر روی و بذرهای زی‌فزونی‌شده با این عنصر در شرایط تنش خشکی

نویسندگان

1 استادیار گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه مراغه، مراغه، ایران

2 دانش‌آموخته کارشناسی ارشد تکنولوژی بذر، گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه محقق اردبیل، اردبیل، ایران

3 استاد گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران

doi
10.22124/jms.2021.5227
چکیده

تنش خشکی و کمبود عنصر روی همواره به­عنوان مشکلات تاثیرگذار بر عملکرد غلات به­خصوص گندم مطرح بودند. به­منظور تاثیر کاربرد عنصر روی و میزان درونی این عنصر بر روی تغییرات رشدی و سیستم دفاعی گندم در شرایط مختلف رطوبتی پژوهشی به­صورت فاکتوریل بر پایه طرح کاملاً تصادفی در دانشگاه اردبیل اجرا و شاخص‌های بیوشیمیایی آن در دانشگاه مراغه در سال 1396 اندازه‌گیری شد. عوامل مورد بررسی در این آزمایش شامل بذور زی‌فزونی­شده، کاربرد عنصر ‌روی و تنش خشکی بودند. نتایج این پژوهش مشخص کرد که برهم‌کنش سه جانبه‌ مورد آزمایش بر روی ارتفاع ساقه، سطح برگ، کلروفیل، فعالیت آنزیم سوپراکسیددیسموتاز، آیزوزیم Cu/Zn-SOD، آسکوربات پراکسیداز، کاتالاز و محتوای پراکسید هیدروژن، مالون‌دی‌آلدئید و پرولین در سطح احتمال یک و پنج درصد معنی‌دار بود. با توجه به مقایسات میانگین صورت گرفته بیش­ترین میزان فعالیت آنزیم‌های سوپراکسیددیسموتاز، آیزوزیم Cu/Zn-SOD، آسکوربات پراکسیداز، کاتالاز در شرایط آبیاری در 30 درصد ظرفیت زراعی در تیمار بذور زی‌فزونی­شده به­روش خاکی ثبت گردید که برآیند آن را می‌توان در تعدیل محتوای پراکسید هیدروژن و مالون­دی­آلدئید در این تیمار مشاهده کرد. همچنین بر اساس این نتایج میزان کلروفیل، سطح برگ و ارتفاع گیاه نیز در این تیمار نسبت به تیمار کاربرد بذور عدم زی‌فزونی­شده در شرایط آبیاری در 30 درصد ظرفیت زراعی افزایش معنی‌دار نشان داد. به­عنوان نتیجه نهایی می‌توان چنین اذعان داشت که کاربرد بذور زی‌فزونی­شده به­روش خاکی در کشت‌زارهای مادری به­همراه کاربرد خاکی 25 کیلوگرم در هکتار سولفات‌روی در کشت‌زارهای اصلی در شرایط متفاوت رطوبتی، می‌تواند به­عنوان تیمار انتخابی مناسب برای پژوهش در مزرعه معرفی گردد.