ارزیابی ویژگی‌های جوانه‌زنی، مورفوفیزیولوژیک و آنزیم‌های آنتی اکسیدانت ارقام جو در تحمل به شوری طبیعی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری فیزیولوژی گیاهان زراعی، دانشکده علوم کشاورزی، دانشگاه شاهد، تهران، ایران

2 دپارتمان مهندسی تولیدات گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه فنی و حرفه‌ای خراسان رضوی، خراسان رضوی، خراسان، ایران

3 دانشیار گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده علوم کشاورزی، دانشگاه شاهد، تهران، ایران

4 کارشناسی ارشد آگرواکولوژی، دانشکده علوم کشاورزی، دانشگاه شاهد، تهران، ایران

5 دپارتمان مهندسی تولیدات گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه فنی و حرفه‌ای خراسان رضوی، خراسان رضوی، خراسان، ایران

doi
10.22124/jms.2021.5230
چکیده

شناسایی و توسعه کشت ارقام متحمل به شوری، یکی از راهکارهای بهبود عملکرد است. به­منظور بررسی تأثیر شوری بر صفات کمی و کیفی ارقام دیم و آبی جو، این آزمایش در آزمایشگاه فیزیولوژی گیاهان زراعی دانشکده علوم کشاورزی دانشگاه شاهد در سال 1397 اجرا شد. عامل­های آزمایش شامل ارقام جو (ریحان، جلگه، خرم و ایذه) در واکنش به چهار سطح شوری (عدم اعمال شوری به­عنوان شاهد و شوری 5، 10، 15 و 20 دسی­زیمنس بر متر با نمک دریاچه قم) بودند. این آزمایش به­صورت فاکتوریل در قالب طرح پایه کاملاً تصادفی با سه تکرار مورد مطالعه قرار گرفت. صفات مورد اندازه­گیری شامل شاخص­های جوانه­زنی، رنگدانه­های فتوسنتزی، ترکیبات محلول و دو آنزیم آنتی­اکسیدانت بودند. نتایج نشان داد که بیش­ترین میزان مؤلفه­های جوانه­زنی همچون درصد جوانه­زنی (71/79 درصد)، سرعت جوانه­زنی (18/5 بذر در روز)، طول ریشه­چه (55/6 سانتی­متر)، طول ساقه­چه (46/8 سانتی­متر)، شاخص طولی (1/70) و وزنی بنیه گیاهچه (17/165) در عدم تنش شوری به­دست آمد. با افزایش سطوح شوری، محتوای نسبی آب، شاخص پایداری غشاء و محتوای پروتئین ارقام کاهش یافت و محتوای کاروتنوئید، پرولین، مالون­دی­آلدئید و آنزیم­های سوپراکسیددیسموتاز و آسکوربات پراکسیداز در بالاترین سطح شوری به­دست آمد. در بین ارقام جو مورد مطالعه رقم خرم در بالاترین سطح شوری، بیش­ترین درصد و سرعت جوانه­زنی و هم­چنین صفات فیزیولوژیک را داشت. به­نظر می­رسد این رقم دیم در شرایط تنش شوری جوانه­زنی و رشد قابل توجهی داشته باشد. در مراحل بعد می­توان ارقام جلگه و ایذه را نیز توصیه کرد.