فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

به­منظور بررسی تنوع ژنتیکی نمو فیزیولوژیک بذر در 14 اکوتیپ‌ زیره سبز ایرانی و یک ژنوتیپ هندی، آزمایشی در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با چهار تکرار در مزرعه تحقیقاتی پردیس ابوریحان دانشگاه تهران اجرا شد. تجزیه واریانس داده‌ها نشان داد که اکوتیپ‌ها از نظر صفات وزن تر و خشک بذر در زمان قبل از برداشت و موقع برداشت، درصد رطوبت بذر قبل از زمان برداشت، حداکثر درصد جوانه‌زنی و سرعت تا 10 درصد جوانه‌زنی اختلاف معنی‌داری در سطح احتمال 5 درصد دارند که نشان‌دهنده‌ وجود تنوع بین 15 اکوتیپ مورد مطالعه از نظر صفات مذکور است. اکوتیپ‌ها از نظر طول بذر و اندازه جنین، همچنین نسبت طول جنین به بذر تفاوت معنی‌داری در سطح 5 درصد نداشتند. فاکتورهای مورد بررسی برای آزمون جوانه‌زنی شامل 15 اکوتیپ و دما در سه سطح (10، 15 و 20 درجه سلسیوس) بود. اثر دما روی درصد جوانه‌زنی و سرعت تا 10، 30 و 50 درصد جوانه‌زنی در سطح 5 درصد معنی‌دار شد و بیش­ترین درصد و سرعت جوانه‌زنی اکوتیپ‌ها نیز در دمای 15 درجه سلسیوس اتفاق افتاد. همچنین، اثر متقابل دما و اکوتیپ در سطح 5 درصد معنی‌دار نشد. از میان اکوتیپ‌ها، اکوتیپ "کوهبنان" برای اکثر صفات مورد مطالعه بیش­ترین مقدار را دارا بود. بنابراین اکوتیپ مذکور به‌عنوان بهترین اکوتیپ از نظر صفات مرتبط با جوانه­زنی معرفی می‌شود و می‌توان در برنامه‌های اصلاحی و به‌زراعی از آن استفاده نمود. اکوتیپ‌های "چت" و "حیدرآباد هند" نیز برای اکثر صفات کم­ترین مقدار را داشتند.