حق طرف‌های دعوی بر آگاهی از حقوق خویش در آیین دادرسی کیفری

نویسندگان

1 استادیار، گروه حقوق کیفری و جرم‌شناسی، دانشگاه علم و فرهنگ، تهران، ایران. (نویسنده مسؤول)

2 استادیار، گروه حقوق، دانشگاه چمران، اهواز، ایران.

3 دانشجوی دکتری حقوق کیفری و جرم‌شناسی، گروه حقوق، واحد قشم، دانشگاه آزاد اسلامی، قشم، ایران.

doi
10.22034/jccj.2022.361922.1101
چکیده

رعایت حقوق طرف‌های دعوا در نظام عدالت کیفری نشان‌دهنده اهمیتی است که دولت‌ها به تشکیل دادرسی منصفانه می‌دهند. قانون‌گذار در قانون آیین دادرسی کیفری ۱۳۹۲ به دنبال ترافعی کردن هرچه بیشتر تحقیقات مقدماتی و دادن امکان برابر به همه طرف‌های دعوا است. حق اطلاع داشتن از یک حق در بسیاری از موارد اهمیتش کمتر از اصل آن حق نیست؛ زیرا بسیاری از حقوق به خاطر عدم اطلاع از آن‌ها اجرا نمی‌شود و طرف‌های دعوی نمی‌توانند به موقع و به‌جا از حقوق خود دفاع کنند و درنتیجه دچار سرگردانی و دغدغه و بر نگرانی آن‌ها افزوده می‌شود. از آنجا که اغلب شاکیان و متهمان و گواهان پرونده‌ها را اشخاص عادی تشکیل می‌دهند که نسبت به این حقوق آگاهی لازم را ندارد، قانون‌گذار به منظور فراهم کردن زمینه استفاده آن‌ها از این حقوق که یکی از مهم‌ترین مصادیق حقوق شهروندی است، علی‌رغم ایراداتی که از لحاظ نظری دارد و اشکالاتی که ممکن است در عمل به‌بار بیاورد، ضابطان دادگستری و مقامات قضایی را مکلف به تفهیم و اطلاع دادن این حقوق به اشخاص مذکور کرده و تخلف از این تکلیف را مستوجب ضمانت اجرا دانسته است.