فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

این پژوهش با هدف بررسی تأثیر کیفیت نهادی بر تجارت خارجی ایران با استفاده از شاخص‌های حکمرانی بانک جهانی (WGI) انجام و برای این منظور، یک مدل اقتصادسنجی مبتنی بر مدل جاذبه برای دوره زمانی 1996 تا 2020 به‎کار گرفته شده است. به‌طور معمول، انتظار می‌رود که یک سیستم نهادی با کیفیت، مانند حاکمیت قانون قوی و ثبات سیاسی، با کاهش هزینه‌های مبادله و افزایش اعتماد، به افزایش تجارت خارجی منجر شود. با­این­ حال، نتایج پژوهش حاضر، نشان می‌دهد که کیفیت نهادی ایران، تأثیر منفی و معناداری بر حجم تجارت خارجی کشور داشته است . این یافته با ادبیات نظری رایج که بر رابطه مثبت میان کیفیت نهادی و تجارت خارجی تأکید دارد، در تضاد است . تحلیل‌های بیشتر، نشان می‌دهد که این نتیجه غیرمنتظره، منعکس‌کننده شرایط خاص ایران است . به­ دلیل تحریم‌های بین‌المللی، ایران به نا چار تجارت خود را به سمت شرکایی سوق داده که حساسیت کمتری نسبت به شاخص‌های نهادی دارند . این موضوع باعث شده که حتی در شرایط کاهش کیفیت نهادی داخلی، تجارت با این شرکا افزایش یابد . بررسی الگوی تجارت خارجی ایران نیز نشان می‌دهد که سهم کشورهای صنعتی با نهادهای قوی مانند آلمان، ژاپن و فرانسه در تجارت ایران کاهش یافته و سهم کشورهایی مانند چین، امارات و ترکیه افزایش یافته است . این الگوی غیرمعمول در تجارت، یافته مدل را توجیه می‌کند . این یافته با مقایسه وضعیت چین که به­ رغم چالش­ های نهادی مشابه، به یک «دولت توسعه­ گرای موفق» تبدیل شده، برجسته تر می­شود. در مقابل، ایران، نه ­تنها از شاخص­های حکمرانی بالایی برخوردار نبوده، بلکه در ایجاد یک دولت توسعه­ گرای موفق نیز ناکام مانده است. ب نابراین، ضریب منفی در مدل به این معنی نیست که کیفیت نهادی بی‌اهمیت است، بلکه نشان می‌دهد که در شرایط تحریم و انزوای سیاسی، تجارت خارجی ایران تحت‌الشعاع عوامل خارجی و همچنین ناکارآمدی ساختار حکمرانی قرار گرفته است.