تحلیل مقایسه‌ای تجربیات جهانی ابزارهای جذب ارزش افزوده زمین (LVC) با استفاده از روش PEST

doi
10.48311/ecor.2025.115459.0
چکیده

ابزارهای جذب ارزش افزوده زمین ( LVC )، به‌عنوان راهکاری نوآورانه برای تأمین مالی زیرساخت‌های شهری و ارتقاء عدالت فضایی، در شهرهای جهان مورد توجه قرار گرفته‌اند. در این مطالعه، با استفاده از روش‌های کتابخانه‌ای، به جمع‌آوری گزارش‌ها و منابع معتبر در زمینه تجربه‌های اجرای ابزارهای LVC در دهه اخیر در مکان‌های مختلف پرداخته شده است. در این راستا، بررسی هشت تجربه موفق جهانی شامل ابزارهای والوریزاسیون و پلوس‌والیاس در کلمبیا، اوراق ساخت‌وساز مازاد در برزیل، منطقه‌بندی در ایالات متحده آمریکا، انتقال حقوق توسعه در هند، تعهدات توسعه‌دهنده در آلمان، توسعه مشارکتی در واشنگتن‌دی‌سی، مدل ریل + املاک در هنگ‌کنگ و تنظیم مجدد زمین در ژاپن با استفاده از روش تحلیلی PEST و شناسایی عوامل موفقیت و چالش‌های آنها در زمینه‌های متفاوت جغرافیایی، درس‌هایی کلیدی برای به‌کارگیری ابزارهای LVC در ایران استخراج گردید. یافته‌ها نشان می‌دهند که ابزارهای LVC با ایجاد جریان مالی پایدار، وابستگی به بودجه عمومی را کاهش می‌دهند و با توزیع منافع حاصل از اقدامات عمومی، عدالت اجتماعی را تقویت می‌کنند. بااین‌حال، چالش‌هایی نظیر آسیب‌پذیری از تغییرات سیاسی، تأثیرپذیری از رکود بازار املاک، مقاومت‌های اجتماعی و پیچیدگی‌های فنی - حقوقی، بر نتایج به‌کارگیری آنها اثرگذار است. برای تسهیل به‌کارگیری این ابزارها در کشور ایران که با چالش‌های بنیادی مانند شهرنشینی سریع، وابستگی به درآمدهای نفتی و تحریم‌های اقتصادی مواجه است، تقویت حمایت سیاسی و قانونی، تنوع‌بخشی منابع اقتصادی، تمرکز بر عدالت اجتماعی از طریق مشارکت عمومی و سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌های فنی پیشنهاد می‌شود.