نقش شاخص‌های حکمرانی و نوآوری در ارتقاء صادرات فناوری متوسط و پیشرفته: رویکرد رگرسیون کوانتایل در کشورهای در حال توسعه

نویسندگان

1 دانشگاه علوم پزشکی کرمان

2 دانشگاه علوم پزشکی کرمان

doi
10.48311/ecor.2025.115451.0
چکیده

هدف از این مطالعه، بررسی تأثیر شاخص‌های حکمرانی، نوآوری، تولید ناخالص داخلی سرانه، نرخ تعرفه و رانت نفت بر صادرات فناوری متوسط و پیشرفته در 37 کشور در حال توسعه طی دورۀ زمانی 2000 تا 2023 است. بدین منظور برای تحلیل داده‌ها از رگرسیون کوانتایل استفاده شده است تا اثرات متغیرها در دهک‌های مختلف صادرات فناوری مشخص گردد. نتایج نشان می‌دهد که اثربخشی دولت، اثر مثبت و معناداری بر صادرات فناوری دارد و این اثر در دهک‌های بالاتر شدت بیشتری پیدا می‌کند، درحالی‏که حاکمیت قانون، اثر منفی و معناداری دارد که با افزایش دهک‌ها تشدید می‌شود. شاخص‌های نوآوری شامل مخارج تحقیق و توسعه و تعداد تکنسین‌های شاغل در تحقیق و توسعه نیز اثر مثبت و معناداری بر صادرات فناوری دارند، هرچند در دهک‌های بالاتر، کاهش می‌یابد و در دهک آخر، بی‌معنی می‌شود. همچنین، تولید ناخالص داخلی سرانه در اکثر دهک‌ها، اثر مثبت دارد، اما در دهک آخر، بی‌معنی می‌شود، و نرخ تعرفه و رانت نفت تأثیر منفی بر صادرات فناوری دارند که به‎ترتیب، در دهک‌های بالاتر و پایین‌تر معنی‌دار است . بر اساس این نتایج، تقویت اثربخشی دولت، سرمایه‌گذاری هدفمند در تحقیق و توسعه، افزایش نیروی انسانی متخصص، کاهش موانع تعرفه‌ای و کاهش وابستگی به منابع طبیعی به‌عنوان سیاست‌های کلیدی برای ارتقاء صادرات فناوری در کشورهای در حال توسعه پیشنهاد می‌شود. این یافته‌ها، اهمیت حکمرانی کارآمد، نوآوری و مدیریت منابع اقتصادی را در توسعه ظرفیت‌های فناورانه و افزایش رقابت‌پذیری صادراتی برجسته می‌ساز د .