فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

اصل انصاف از موضوعات مهم در فقه و حقوق است که ابعاد مختلف آن همواره محل بحث و نظر بوده است. در این مقاله تلاش شده به بررسی جایگاه و آثار آن در فقه و حقوق کیفری پرداخته شود. یافته‌ها بر این امر دلالت دارد که در فقه انصاف در قالب اصل عدالت به‌طور گسترده، مورد استعمال قرارگرفته و در قواعد فقهی چون لاضرر و زرین اصل انصاف قابل استنباط است. در حقوق کیفری انصاف به‌عنوان یک اصل حقوقی مورداستفاده قرار نگرفته است. بااین‌وجود بر لزوم توجه به دادرسی عادلانه کمک نموده و در مرحله صدور رأی در مواردی چون تخفیفات در جرایم تعزیری موردتوجه قانون‌گذار قرار گرفته است. اصل انصاف آن‌گونه که باید در حقوق کیفری نمود نداشته است؛ بنابراین لازم است به‌عنوان یک قاعده تأثیرگذار ارائه گردد تا فقها و قضات دادگستری، احکام و قوانین موجود در فقه و حقوق را با آن ارزیابی کنند و هر چه را که عقل آن‌ها مستقل از شرع، مخالف با عدالت و انصاف بیابد، کنار نهند و قوانین و احکام را آن‌گونه که مقتضی عدل و انصاف می‌دانند، صادر نمایند.