ارزیابی برخی ویژگی‌های جوانه‌زنی بذر گیاهان خرفه، تاج‌خروس و پنیرک در شرایط تنش شوری و خشکی

نویسندگان

1 استاد گروه زراعت دانشکده کشاورزی دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

2 دانشجوی دکتری گروه زراعت دانشکده کشاورزی دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

3 فارغ‌‌التحصیل کارشناسی ارشد دانشکده کشاورزی دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

doi
10.22124/jms.2021.5199
چکیده

یکی از مسائل مهم در شرایط خشک و نیمه خشک، کمبود آب آبیاری و شوری آب و خاک است. به­منظـور بررسـی تـأثیر تنش شوری و خشکی، بر خصوصیات کمی و کیفی جوانه­زنی گیاهان خرفه، تاج­خروس و پنیرک مطالعه­ای به صورت فاکتوریل در قالـب طـرح کاملاً تصادفی با سه تکرار در آزمایشگاه تحقیقاتی دانشکده کشاورزی دانشگاه تربیت مدرس در سال 1395 انجام شـد. سـطوح پتانسیل اسمزی و ماتریک ناشی از تنش شوری (0، 6- و 12- بار) و خشکی (0، 3- و 6- بار) به­عنوان عامل اول و گونه­های خرفه، تاج خروس و پنیرک مذکور به­عنوان عامل دوم در دو آزمایش به­صورت مجزا انجام شد. نتـایج نـشان داد که تمام صفات مورد مطالعه به جز صفت درصد جوانه­زنی در گیاه پنیرک، تحت­تأثیر اثرات متقابل تنش شوری و خشکی قرار گرفتند. تنش شوری و خشکی موجب کاهش اکثر صفات مورد مطالعه در هر گیاه مورد بررسی شد. در شرایط بدون تنش خرفه و تاج­خروس بیشترین میزان درصد جوانه­زنی و قدرت سبز شدن گیاهچه را داشتند، با این وجود افزایش فعالیت آنزیم­های کاتالاز، پراکسیداز و غلظت پروتئین در گیاه پنیرک به­خصوص در تنش شوری 6- بار و خشکی 3- بار حاکی از مقاومت بالاتر این گیاه نسبت به دوگونه دیگر بود. در مورد گیاهان خرفه و تاج خروس تنش شوری و خشکی موجب کاهش جوانه­زنی بذور شد که به نظر می­رسد، کاهش جوانه­زنی در آن­ها در نتیجه کاهش قابلیت دسترسی آب یا تداخل با برخی جنبه­های متابولیسم همانند تغییر موازنه تنظیم­کننده­های رشد باشد.