بررسی نقش وفور منابع طبیعی بر رشد اقتصادی: مطالعه موردی کشورهای صادرکننده مواد معدنی
نویسندگان
1 دانشگاه علوم پزشکی خراسان شمالی
2 دانشگاه تهران
3 دانشگاه علوم پزشکی شهید صدوقی
doi
10.48311/ecor.2025.13631چکیده
منابع طبیعی، یکی از مهمترین منابع تولید هر کشور محسوب می گردد. براساس نظریات رشد و توسعه و همچنین نظریات تجارت بینالملل، این منابع میتواند مزیت نسبی برای یک اقتصاد بههمراه داشته باشد. درآمدهای حاصل از وفور منابع طبیعی، میتواند برای یک کشور ایجاد ثروت نموده و پیشرفت اقتصادی و افزایش رفاه و کاهش فقر را بهدنبال داشته باشد. دراینرابطه، منابع معدنی عاملی مهم در تسریع سرمایه گذاری و بهدنبال آن، رشد اقتصادیاند؛ اما برخی مشاهدات تجربی، عکس این ادعا را نشان می دهند. در حقیقت بسیاری از کشورهای دارای وفور منابع طبیعی از جمله منابع معدنی، نتوانسته اند از فرصت ایجاد شده ناشی از درآمدهای حاصل از این منابع، منافع لازم را برای اقتصاد کسب کنند. برایناساس در مقاله حاضر، این موضوع با استفاده از الگوهای رشد برای اقتصاد ایران و کشورهای منتخب دارای وفور منابع معدنی طی دوره زمانی 2000 تا 2020 مورد بررسی قرار میگیرد؛ بهطوریکه اثرات مستقیم و غیرمستقیم وفور منابع طبیعی، از کانال انباشت سرمایه فیزیکی، انباشت هزینه تحقیق و توسعه در زمینه تکنولوژی، نیرویکار، توسعه مالی و آزادی اقتصادی بر رشد اقتصادی برای کشورهای منتخب در 3 گروه کشورها که گروه اول، دارای منابع معدنی و نفتی، گروه دوم، دارای منابع معدنی و گروه سوم، دارای منابع نفتیاند، پرداخته شده است. نتایج، حاکی از آن است که وفور منابع طبیعی برای گروه کشورهای اول و دوم، معنیدار بوده و اثر قابل توجهی دارد، اما برای گروه کشورهای سوم که شامل ایران نیز میباشد، مورد تأیید قرار نگرفت.