فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

صِرف به اجرا در آوردن قوانین کیفری کافی نیست، بلکه عملکرد دادگاه‌ها در جریان دادرسی باید به گونه‌ای باشد که اصحاب دعوا و افکار عمومی، عدالت را به وضوح احساس کنند. بر این اساس، علنی بودن محاکمات به‌عنوان ابزار تحقق شفافیت قضایی و جلوه‌ای از دادرسی منصفانه، با این استدلال توجیه می‌شود که نظارت عمومی، زمینه‌های بی‌عدالتی در دستگاه عدالت کیفری را به حداقل خواهد رساند و به تحقق احساس عدالت در جریان دادرسی کمک شایانی می‌کند. در فقه جزایی، موضوع علنی بودن محاکمات به‌طور مصداقی و به صراحت بیان نشده است اما با تمسّک به سیره قضایی معصومین (علیهم‌السلام) در مواجهه با این موضوع و با نگاهی به توصیه فقها و عبارات آنها در بحث آداب قضاوت اسلامی و همچنین با تکیه بر ادله عقلی به‌عنوان یکی از منابع کشف حکم، می‌توان چنین نتیجه گرفت که علنی بودن محاکمات در فقه جزایی مورد پذیرش قرار گرفته است. در مقابل، نظام آمریکایی حقوق بشر موضوع علنی بودن محاکمات را نه‌تنها به‌‌عنوان یک اصل به صراحت پذیرفته و از طریق کنوانسیون آمریکایی حقوق بشر و نهادهای اجرایی و نظارتی آن ازجمله دیوان بین‌آمریکایی حقوق بشر مورد حمایت قرار داده است بلکه این نظام، ساختار دادرسی علنی را دارای سازوکارهایی می‌داند که به این اصل معنا بخشیده و باعث قوام آن می‌گردند؛ به‌طوری که حتی با فقدان یکی از این سازوکارها، مفهوم واقعی آن تحت‌الشعاع قرار می‌گیرد. پژوهش حاضر، موضوع مورد بحث را در چارچوب فقه جزایی و نظام آمریکایی حقوق بشر تشریح می‌نماید.