پاسخ‌های ترمیمی در حمایت از بزه‌دیدگان جنایت علیه بشریت و جرم نسل‌کشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری گروه حقوق جزا و جرم‌شناسی، واحد مشهد، دانشگاه آزاد اسلامی، مشهد، ایران.

2 استادیار، گروه حقوق جزا و جرم‌شناسی، واحد مشهد، دانشگاه آزاد اسلامی، مشهد، ایران. (نویسنده مسؤول)

3 دانشیار، گروه حقوق جزا و جرم‌شناسی، واحد مشهد، دانشگاه آزاد اسلامی، مشهد، ایران.

doi
10.22034/jccj.2023.403114.1301
چکیده

عدالت ترمیمی، نوعی عدالت کیفری مبتنی بر «جبران» است. جبران به معنی تلاش برای ترمیم آثار اسف‌بار جرم و ضرر و زیان‌های ناشی از آن خواه به‌صورت کامل و یا به‌صورت سمبلیک ‌باشد. امروزه موضوع ‌ترمیم و جبران خسارت بزه‌دیدگان جرایم بین‌المللی دارای اهمیت است. به‌دلیل سکوت اساسنامه و متون حقوقی دادگاه‌های کیفری بین‌المللی ویژه درخصوص حقوق بزه‌دیدگان و ترمیم خسارت‌های وارده به آنها، هم‌اکنون نوبت به سازماندهی یک رژیم حقوقی- کیفری ویژه برای «ترمیم» خسارات وارد به بزه‌دیدگان جرایم بین‌المللی می‌رسد. درکنار توسل به فرآیندهای ترمیمی در رسیدگی به جنایات بین‌المللی بالاخص درخصوص کمیسیون‌های حقیقت‌یابی و آشتی که منتهی به اعطای عفو به بزهکاران می‌گردد،  روش‌های ترمیمی دیگری از جمله آموزش به قربانیان و مشارکت آنها در پرونده‌ها نیز قابل اشاره است. با این همه هنوز عدالت ترمیمی در جنایت علیه بشریت و نسل‌کشی نوپا بوده اما باید در سطح بین‌المللی برنامه‌ای جامع و کامل برای جبران آسیب دیدگی و خسارت قربانیان تدوین و اجرایی کرد.