فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

سرخدار (Taxus baccata L.) به‌علت دارا بودن ترکیبات دی­ترپنوئیدی با اثرات ضد سرطان، از مهم­ترین گیاهان دارویی شناخته شده در جهان است که در معرض انقراض قرار دارد. در این تحقیق که در پژوهشکده گیاهان دارویی دانشگاه شهید بهشتی صورت پذیرفت، ابتدا اثر نوع محیط کشت (MS٬ MS۲/۱ و NN)، جاذب‌های فنولی (زغال فعال و PVP) و تنظیم کننده­های رشد گیاهی (IBA، GA3 و BA) در قالب طرح فاکتوریل با سه تکرار، با هدف بهبود جوانه‌زنی و رشد گیاهچه‌های سرخدار در کشت درون­شیشه‌ای بررسی گردید. در ادامه تولید تاکسان در گیاهچه‌هایی که طی ده ماه در محیط انتخابی رشد کرده بودند، اندازه‌گیری شد. محیط کشت NN به­دلیل غلظت نمک‌های پایه کم­تر در محیط کشت تأثیر معنی‌داری بر درصد جوانه‌زنی نداشت، ولی منجر به افزایش طول ریشه و درصد رویش عادی گیاهچه گردید. همچنین استفاده از جاذب‌های فنولی موجب افزایش بیش­تر طول ریشه و ساقه و بهبود نرخ رویش عادی گیاهچه گردید. به­علاوه ترکیب هورمونی IBA × GA3 (۲/۰ میلی‌گرم بر لیتر جیبرلیک اسید × ۰۱/۰ میلی‌گرم بر لیتر ایندول بوتیریک اسید) بیش­ترین تأثیر را بر میزان رویش عادی گیاهچه‌ها داشته و بیش­ترین طول ریشه با ۱/۰ میلی‌گرم بر لیتر ایندول بوتیریک اسید و حداکثر ارتفاع ساقه از ترکیب هورمونی BA × GA3 (۲/۰ میلی‌گرم بر لیتر جیبرلیک اسید × ۲ میلی‌گرم بر لیتر بنزیل آدنین) به‌دست آمد. همچنین میزان تاکسان‌ها در اندام هوایی بیش­تر از ریشه بوده و بیش­ترین تاکسان در اندام هوایی ۱۰- دی استیل باکاتین III و در ریشه تاکسول و ۱۰- دی استیل تاکسول بود که حداکثر مقدار آن‌ها در هفته چهلم به‌دست آمد. در کل نتایج این تحقیق حاکی از تأثیر مثبت استفاده از تنظیم‌کننده‌های رشد، زغال فعال و کاهش غلظت نمک‌های محیط کشت بر رشد ریشه و توسعه عادی گیاهچه به‌منظور بهینه‌سازی تکثیر گیاهچه‌های سرخدار در کشت درون­شیشه‌ای بود. همچنین نشان داده شد کشت‌ سلولی حاصل از اندام‌ هوایی نسبت به کشت ریشه‌های مویین گزینه بهتری در جهت تولید تاکسان‌ها در شرایط آزمایشگاهی است.