جرایم بانکی در فضای مجازی در حقوق ایران و اسناد بین‌المللی

نویسندگان

1 عضو هیأت علمی، گروه حقوق، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران.

doi
10.22034/jccj.2023.390013.1233
چکیده

همزمان با رشد روزافزون بهره‌گیری از ابزارهای الکترونیکی در خدمات بانکی و پرداخت، جرایم رایانه‌ای مرتبط با این ابزارها نیز افزایش یافته است. جرایم بانکی در فضای مجازی از مسائل مهم و تأثیرگذار بر امنیت اقتصادی شهروندان و اعتماد و اعتبار نظام بانکی است که تبیین رویکرد حقوقی نسبت به آن ضروری است. بررسی رویکرد اسناد بین‌المللی به این دسته از جرایم نیز از این جهت اهمیت دارد که جرایم مذکور در بسیاری مواقع فراملی است. مقاله حاضر توصیفی تحلیلی بوده و با استفاده از روش کتابخانه‌ای به بررسی موضوع مورد اشاره پرداخته شده است. یافته‌ها بر این امر دلالت دارد که در فقه هرچند جرایمی چون فیشینگ محل بحث و نظر نبوده اما با توسل به قواعد حاکم بر جرایم سنتی، امکان رسیدگی به جرایم بانکی در فضای مجازی وجود دارد. در حقوق کیفری ایران، قوانین ویژه‌ای در زمینه جرایم بانکی تدوین نشده و عمدتاً قانون جرایم رایانه‌ای بر جرایم بانکداری الکترونیک حاکم است. سازمان ملل متحد، اینترپل و شورای اروپا از جمله سازمان‌های بین‌المللی هستند که با توجه به اهداف و فعالیت‌های خود، در زمینه مقابله با جرایم رایانه‌ای اقداماتی را انجام داده‌اند. در این میان تصویب کنوانسیون جرایم رایانه‌ای نقطه عطفی در حوزه اقدامات هماهنگ بین‌المللی است.