فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف: هدف از مقالۀ حاضر، به تصویر کشیدن سه جریان ذات‌گرایی قدیم پیش از ‌نیوتن، ضد ذات‌گرایی بعد از نیوتن تا حال حاضر و ذات‌گرایی جدید چهل سال اخیر در تفسیری که از مشاهده‌پذیرها و مشاهده‌ناپذیرها دارند و در برداشتی که از فیزیک کوانتوم می‌توانند داشته باشند، بوده است. یافته‌ها: نزد واقع‌گرایانی همچون الیس، فیزیک کوانتوم همواره بر اساس نظریۀ فرایندهای انتقال انرژی و عدم قطعیت آنها بحث شده است. اما خود فرایندهای انتقال انرژی در بستر فرایندهای علّی بنیادین مشتمل بر روابط متقابل علّی بین ذرّات و میدانها به بار می‌نشینند و غفلت از وجود فرایندهای متقابل علّی، منشأ باور ابزارگرایان به عدم قطعیت عمومی شده است. از نظر الیس، اینها وجودی واقعی دارند و ما بر شناسایی درست و مطابق با واقع آنها تواناییم. شناسایی آنها نیز بهترین تبیین از آنها و تقرّب به حقیقت آنهاست. اما به نظر می‌رسد شناسایی آنها می‌تواند تبیین درست از آنها و کشف حقیقت آنها باشد. نتیجه‌گیری: در فیزیک کلاسیک، مشاهده‌پذیرها و مشاهده‌ناپذیرها وجودی مستقل از ما دارند و می‌توان از آنها تصویری مطابق با واقع آنها ارائه داد. در فیزیک کوانتوم، طبق تفسیر ابزارگرایان، مشاهده‌پذیرها وجودی مستقل از ما دارند، اما مشاهده‌ناپذیرها واقعیتی مستقل از ذهن ما ندارند و فقط انتزاعات از مشاهده‌پذیرها می‌باشند. اما طبق تفسیر واقع‌گرایان، فیزیک کوانتوم، فیزیک ناقصی است که در آینده، با پیشروی خود، به اصول عام فیزیک کلاسیک و اصل علّیت و قطعیت رجوع خواهد کرد.