فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

انتقال بیماری‌های واگیردار علاوه‌بر پزشکی، از منتظر فقهی و حقوقی نیازمند بحث و بررسی است. بر همین اساس هدف مقاله حاضر بررسی فقهی حقوقی مجازات کیفری ناشی از انتقال بیماری‌های واگیردار است. این مقاله توصیفی ـ تحلیلی است و با استفاده از روش کتابخانه‌ای انجام شده است. یافته‌ها بر این امر دلالت دارد که از منظر فقهی، انتقال‌دهنده بیماری واگیردار به‌ویژه کرونا براساس قاعده اتلاف، قاعده تسبیب، قاعده احترام، قاعده نفی ضرر، قاعده تعهد ایمنی و قاعده تعهد به مراقبت متعارف ضامن می‌باشد. در حقوق کیفری نیز ناقلین بیماری‌های واگیردار دارای مسؤولیت کیفری هستند. بر این اساس، چنانچه بیمار از بیماری خود آگاه است و سبب انتقال بیماری به دیگری می‌شود، دارای مسؤولیت کیفری است. جنایت‌های عمد، شبه‌عمد و خطای محض از مهم‌ترین مصادیق مسؤولیت انتقال‌دهنده کرونا است که حسب موقعیت ذهنی و کیفیت رفتار عامل انتقال ویروس تعیین می‌شود. در قتل شبیه عمد و خطای محض نیز قصاص در کل ازجمله اینجا منتفی است. گاه مختصات رفتار منجر به سرایت بیماری، منطبق با ضوابط ماده ۲۹۰ قانون مجازات اسلامی نیست و ممکن است انتشار ویروس از طرف مرتکب به مجنی‌علیه، بدون قصد مستقیم و به‌نحو اتفاقی فرد دیگری را آلوده کند و آسیب وارد کند، از نوع جنایت خطای محض می‌باشد. با این حال، به‌طور کلی در حقوق ایران رویکرد قانون‌گذار و نظام عدالت کیفری چندان که باید و شاید، قابل دفاع نیست و به‌نظر نمی‌رسد قوانین کیفری رویکرد مناسب و مؤثری در زمینه مقابله با انتقال ویروس کرونا، اتخاذ کرده باشند.