شناسایی مؤلفه‌های فرامنطقه‌ای تربیت شهروندی در مکتب اسلام

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری فلسفة تعلیم و تربیت، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

2 دانشیار، گروه علوم تربیتی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران

3 دانشیار، گروه فلسفة تعلیم و تربیت، پژوهشگاه مطالعات آموزش و پرورش، تهران، ایران

4 استاد، گروه برنامه‌ریزی درسی، دانشگاه علوم انتظامی امین، تهران، ایران

doi
چکیده

پژوهش حاضر با هدف شناسایی مؤلفه‌های فرامنطقه‌ای تربیت شهروندی در مکتب اسلام، با به کارگیری روش تحلیل محتوای کیفی به تحلیل محتوای متون مرتبط با تربیت شهروندی پرداخته است. جامعة آماری این پژوهش، مجموعة افکار اندیشمندان، متخصصان و دانشمندان حوزة تربیت شهروندی در اسلام است که به صورت مستقیم و غیر مستقیم در مورد تربیت شهروندی اظهار نظر کرده­اند. بدین منظور به شکل هدفمند و در راستای تحقق هدف پژوهش، مقالات، کتب، اسناد، مجلات، پایان‌نامه‌ها، رساله‌های دکتری و سایت‌های اینترنتی در دسترس بررسی و این افکار و اندیشه‌ها، برای بررسی و تحلیل موضوع انتخاب شده فیش‌برداری و استفاده از این متون تا دستیابی به اشباع نظری ادامه یافت. ابزار جمع‌آوری داده‌ها فیش‌برداری بود. با کاربرد تکنیک تحلیل محتوا و کدگذاری سه‌گانه (باز، محوری و انتخابی) به کمک نرم‌افزار MAXQDA12 داده‌های جمع‌آوری‌شده تحلیل شد. برای اعتباریابی کیفی داده‌ها از تکنیک قابل قبول و معتبربودن از طریق جمع‌آوری اطلاعات از منابع مختلف و چندگانه اقدام شد. به علاوه، از 5 نفر از اسلام‌شناسان حوزة علمیه و اساتید فلسفة تعلیم و تربیت به عنوان خبرگان موضوع، برای بررسی، بازبینی و استحکام داده‌ها کمک گرفته شد. در فرایند تحلیل تعداد 205 کد باز، 22 کد محوری و 2 کد انتخابی با عنوان سیاسی و اجتماعی به عنوان ابعاد تربیت شهروندی اسلام با نگاه فرامنطقه‌ای شناسایی و احصا شد. با انجام تحقیقات بیشتر زمینة تدوین و ارائة الگویی جهان‌شمول برای معرفی مفهوم تربیت شهروندی اسلامی به جهانیان به عنوان الگویی سعادت‌آفرین برای شهروندان جهانی ورای دین و قومیت و .... فراهم شود.