اعتبارسنجی نسخه فارسی زیرمقیاس اختلالات تنفسی وابسته به خواب در پرسشنامه خواب کودکان: ترجمه و بومیسازی
نویسندگان
1 مرکز تحقیقات دندانپزشکی، دانشگاه علوم پزشکی مشهد، مشهد، ایران
2 استاد، گروه ارتودنسی، دانشکده دندانپزشکی، دانشگاه علوم پزشکی مشهد، مشهد، ایران
3 متخصص ارتودنسی، مشهد، ایران
4 گروه طب خواب، مرکز تحقیقات روانپزشکی و علوم رفتاری، دانشگاه علوم پزشکی مشهد، مشهد، ایران
5 متخصص ارتودنسی، مشهد، ایران
6 دانشیار، گروه پزشکی اجتماعی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی مشهد، مشهد، ایران
7 دندانپزشک، مشهد، ایران
doi
10.22038/jmds.2026.27625چکیده
مقدمه: اختلالات تنفسی وابسته به خواب (Sleep-Related Breathing Disorders) از بیماریهای نسبتاً شایع در کودکان محسوب میشوند، اما بهعلت دشواری در تشخیص، اغلب کمتر از میزان واقعی مورد توجه قرار میگیرند. زیرمقیاس اختلالات تنفسی وابسته به خواب در پرسشنامه خواب کودکان (Sleep-Related Breathing Disorder Subscale from Pediatric Sleep Questionnaire – SRBD-PSQ) ابزاری معتبر جهت ارزیابی اولیه کودکان است. هدف این مطالعه، ترجمه و انطباق بینفرهنگی پرسشنامه به زبان فارسی به منظور دستیابی به ابزاری معتبر و پایا برای غربالگری بیماران بود.مواد و روشها: پرسشنامه SRBD-PSQ بر اساس مراحل توصیهشده در دستورالعملهای بینالمللی ترجمه و توسط پانلی از متخصصان بازبینی شد. پایایی پرسشنامه با استفاده از ضریب آلفای کرونباخ (Cronbach’s Alpha)، ضریب همبستگی پیرسون (Pearson Correlation) و ضریب همبستگی درون کلاسی (ICC) ارزیابی شد. روایی صوری و محتوایی (Face Validity / Content Validity) نیز بر اساس نظرات هیئت متخصصان و افراد غیرمتخصص تعیین گردید.یافته ها: تمامی سؤالات موفق به کسب امتیازات قابل قبول در روایی صوری و محتوایی شدند. تحلیل پایایی، مقدار آلفای کرونباخ کلی برابر با 0/75 را نشان داد که بیانگر انسجام درونی مناسب پرسشنامه (Internal Consistency) بود. مقدار آلفای کرونباخ در حوزههای مختلف نسخه فارسی SRBD-PSQ بین 0/56 تا 0/76 متغیر بود. پایایی آزمون-بازآزمون (Test-Retest Reliability) در تمامی آیتمها قوی گزارش شد و میزان همخوانی (Concordance) در تمام سؤالات، بیش از ۹۵ درصد بود.نتیجهگیری: نسخه فارسی پرسشنامه SRBD-PSQ ابزاری معتبر و پایا است که میتواند توسط دندانپزشکان و پزشکان برای ارزیابی اولیه و غربالگری بیماران مبتلا به اختلالات تنفسی وابسته به خواب مورد استفاده قرار گیرد.