بررسی ارتباط شیوع ﻓﻠﻮﺋﻮروزﯾﺲ دندانی و میزان فلوراید آب های زیرزمینی در جنوب شرق ایران

نویسندگان

1 مرکز تحقیقات عوامل اجتماعی موثر بر سلامت دهان و دندان،دانشگاه علوم پزشکی کرمان،کرمان،ایران

2 دپارتمان بهداشت عمومی، دانشگاه کیس وسترن رزرو، کلیولند، اوهایو، ایالات متحده آمریکا

3 دندانپزشک عمومی، کرمان، ایران

doi
10.22038/jmds.2025.26698
چکیده

مقدمه: فلوراید به عنوان یک عنصر دوگانه در سلامت دهان و دندان عمل می‌کند؛ از یک سو با تشکیل فلوروآپاتیت موجب افزایش مقاومت مینای دندان در برابر پوسیدگی می‌شود و از سوی دیگر، مصرف مزمن مقادیر بیش از ppm۱ طی دوره تشکیل دندان‌ها می‌تواند منجر به فلوروزیس دندانی گردد. آب‌های زیرزمینی را می‌توان اصلی‌ترین منبع فلوراید دانست. هدف این مطالعه، استفاده از سیستم اطلاعات جغرافیایی (GIS) با هدف بررسی الگوی توزیع فضایی فلوروزیس دندانی برای بررسی ارتباط مکانی میزان فلوراید آب‌های زیرزمینی با شیوع میزان فلوروزیس در ۱۳ منطقه شهرستان کوهبنان در جنوب شرق ایران بود.مواد و روش‌ها: در این مطالعه مقطعی-تحلیلی، ۲۰ نمونه آب از ۱۳ منطقه جنوب شرق ایران از آب شرب مناطق مسکونی جمع‌آوری گردید. آنالیزهای شیمیایی با دستگاه Spectrophotometer uv/DR2010 Hach انجام گرفت. سطح فلوراید در آب به‌وسیله نمونه‌های جمع‌آوری شده از مناطق، تعیین شد. همزمان ۲۱۶ نفر در محدوده سنی ۷ تا ۴۰ سال با استفاده از شاخص Dean تحت معاینه دهان و دندان قرار گرفتند. شیوع فلوئوروزیس و توزیع غلظت فلوراید آب نیز در مناطق مختلف، بر روی نقشه GIS ترسیم گردید.یافته‌ها: اکثر افراد معاینه شده در این مطالعه شامل مردان(6/54 درصد)  و در رده ی سنی 7 تا 15 سال (1/%48)بودند. شیوع فلوئوروزیس  شدید در 24 نفر (1/%11) و بیشترین موارد در مناطق با غلظت بالاتر فلوراید مشاهده شد. نتایج نشان داد که غلظت فلوراید آب در محدوده 07/0 تا 54/1ppm متغیر بود( سلمان‌شهر 54/1 ppm و قنات کهن 07/0 ppm)و تنها منطقه سلمان شهر از حد مجاز (ppm۱) فراتر رفته بود.نتیجه‌گیری: نقشه GIS واضحاً ارتباط مثبتی بین شیوع و شدت فلوئوروزیس و سطح فلوراید آب منطقه جنوب شرق ایران را نشان داد که می‌تواند جهت پیشگویی خطرات فلوئوروزیس در سایر مناطق برای برنامه‌های پیشگیری منطقه مورد استفاده قرار گیرد.