فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

استفاده از ضایعات صنعت ماهی به‌عنوان کود، به‌منظور اصلاح خاک‌های مختلف و تولید محصولات کشاورزی از دیرباز رایج بوده است. در این پژوهش نیز به‌منظور مطالعة اثر ضایعات ماهی بر برخی خصوصیات خاک و رشد گیاه لوبیاچشم‌بلبلی و مقایسه کارآیی آن‌ها با کودهای شیمیایی و زیستی، آزمایشی گلخانه‌‌ای به‌صورت فاکتوریل و در قالب طرح کاملاً تصادفی در سه تکرار اجرا شد. فاکتور پودر ماهی (ضایعات ماهی) در سه سطح شامل عدم مصرف (F0)، 500(F1) و 1000‌کیلوگرم در هکتار (F2) و کود شیمیایی شامل NPK در سه سطح شامل عدم مصرف (N0P0K0 ), نصف مصرف معمولی (N1P1K1) و مصرف معمولی (N2P2K2) و سودوموناس در دو سطح شامل عدم مصرف (B0) و مصرف (B1) اعمال گردید. نتایج نشان داد که کاربرد کود ماهی به‌تنهایی، باعث افزایش وزن غلاف (78/16درصد)، کلروفیل برگ (16/17درصد)، پروتئین دانه (25/59‌درصد)، فسفر دانه (6/29‌درصد) و پتاسیم دانه (27/93درصد) شد، اما بیشترین افزایش در تیمار کاربرد توأم کود ماهی (F2) و کود شیمیایی (N2P2K2) حاصل گردید. بیشترین و کمترین میزان پروتئین دانه نیز به‌ترتیب در تیمارهای اثرات متقابل کود شیمیایی (N2P2K2)، ضایعات ماهی (F2) و کاربرد سودوموناس (B1) با 12/43‌درصد و در تیمار شاهد با 87/11‌درصد به‌دست آمد، در حالی‌که مصرف کود شیمیایی به‌تنهایی تأثیر معنی‌‌داری در افزایش مقدار پروتئین دانه نداشت. همچنین نتایج نشان داد مصرف زیاد ضایعات ماهی (1000‌کیلوگرم در هکتار) باعث کاهش pH خاک از 6/7 به 9/6 و افزایش شوری خاک از 45/0 به 75/0‌دسی‌زیمنس بر متر شد. به‌طور کلی کاربرد ضایعات ماهی در مقادیر کم نقش قابل‌توجهی در افزایش عملکرد لوبیا چشم‌بلبلی داشته و می‌تواند به‌عنوان مکمل مناسبی برای کودهای شیمیایی مورد توجه قرار گیرد.