مدلشناسی عدالت جنایی در سیره امام علی (ع): به سوی الگوی سیاست جنایی علوی
نویسندگان
1 عضو هیأتعلمی گروه حقوق و فقه پژوهشکده تحقیق و توسعه علوم انسانی (سمت)، تهران، ایران. (نویسنده مسؤول)
2 عضو هیأتعلمی گروه حقوق و فقه پژوهشکده تحقیق و توسعه علوم انسانی (سمت)، تهران، ایران.
doi
10.22034/jccj.2023.396095.1258چکیده
«عدالتِ جنایی» قلمرویی مطالعاتی در پهنه علوم جناییِ معاصر است که عصاره آن از قانونمندی یا قانونروایی و اجرای قانون تشکیل میشود. از نظرِ موضوع و محتوا، عدالتِ جنایی و سیاستِ جنایی را میتوان ترجمانِ یک مفهوم با دو اصطلاح از دو خاستگاهِ گفتمانی ـ مفهومیِ مختلف تعریف کرد که در بعضی از مرجعها، «سیاست عدالتِ جنایی» نیز خوانده شده است. این مقاله، با پایبندی به مفهوم ترجمانیِ عدالت جنایی و سیاستِ جنایی، و مفروضگرفتنِ سیاست جنایی در بطن عدالتِ جنایی، مدلهای مترتب بر مفهومِ اخیر، را از رهیافتی که در اینجا «عدالتِ جنایی علوی» نامیده میشود، بررسی میکند. در پرتو این مفهوم از عدالتِ جنایی، مسأله مقاله، در جستوجوی یک الگوی سیاستگذاری جنایی علوی در نظام جمهوری اسلامی ایران است. منظور از الگوی سیاست جنایی علوی، بازتعریفِ سیاستگذاریِ عدالت جنایی در پرتو اندیشههای امام علی (ع) یا همان سیاست عدالت جنایی علوی ست که با معیارِ اسلام تعریف و سنجیده میشود. عدالت جناییِ علوی و سیاستگذاری برآمده از آن، در پرتو الگوی ششگانه عدالت جنایی در علوم جنایی معاصر، زنجیرهای از مدلها را دربرمیگیرد که میتوان آنها را از مدل کنترل جرم، فرایند قانونی، اصلاح و بازپروری، تا مدل برابریخواه، مداخلهپرهیزی کیفری، و عدالت ترمیمی دستهبندی کرد.