فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف: عرفات ­العاشقین یکی از تذکره­ های شاعران فارسی­ سرا در قرن 11ق است که اوحدی بلیانی آن را بین سال­ های 1022-1024ق تألیف کرده، سپس بهترین سرگذشت­ های آن را 12 سال بعد در سال 1036ق گزینش و در کعبۀ عرفان تدوین کرده است که محتوای آن مشتمل بر سه رکن حنّانی، منّانی و دیّانی استوار است. از این تلخیص پیش از این دو نسخۀ خطی موجود بود، اما اکنون فقط یک نسخه از آن در کتابخانۀ جان رایلندز دانشگاه منچستر نگهداری می­شود.روش پژوهش: این مقاله بر اساس منابع کتابخانه ­ای و الکترونیکی انجام شده و مطالب آن برگرفته از کتاب­ ها، نسخه ­های خطی و مقالات فارسی و انگلیسی است، به ­طوری­ که نخست به بررسی کتابشناسی و نسخه­ شناسی کعبۀ عرفان پرداخته و به مباحثی مثل نام، تاریخ تدوین، ساختار، انگیزه و محرکان مؤلف، محتوا و مخاطبان و دو نسخۀ خطی آن اشاره شده است. ضرورت تصحیح کعبۀ عرفان بخش پایانی مقاله است.یافته ­ها: اوحدی در کعبۀ عرفان یا شاعرانی را معرفی کرده که در عرفات ­العاشقین مذکور نیست، یا اطلاعات تازه ­ای را پس از تألیف عرفات­ العاشقین به سرگذشت برخی از سرایندگان کعبۀ عرفان افزوده است، یا در نقل برخی از مطالب عرفات ­العاشقین در کعبۀ عرفان به تردید یا یقین رسیده است، یا جملات برخی از سرگذشت­ ها را تغییر داده است، یا ماده تاریخ­ هایی را به کعبۀ عرفان افزوده که برای تعیین سال فوت برخی از شاعران بسیار مفید است.نتیجه ­گیری: لازم و ضروری است که متن کعبۀ عرفان تحقیق و تصحیح انتقادی شود، زیرا این تذکره از یک­سو نسبت به عرفات ­العاشقین هویت مستقلی دارد و اوحدی برای تدوین این دو تذکره انگیزه­ های خاص خودش را داشته است، از دیگرسو کعبۀ عرفان نسبت به عرفات­ العاشقین چاپی هم شامل ضبط ­های اصحی است که برای تصحیح ضبط ­های مغلوط، مشکوک و افتادگی­ های عرفات ­العاشقین بسیار کارآمد است، اما مصححان به ­جای استفاده از آن یا از روش قیاسی یا از منابع متاخر کمک گرفته­ اند.