فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

زمینه: عطاملک جوینی در تاریخ جهانگشا، تنها درپی روایت تاریخ نیست و اغلب بیان کوتاه، ساده و مستقیمی را که در گزارش‌های تاریخی رایج است، فرونهاده و از ترفندها و آرایه‌های ادبی که از زبان آشنایی‌زدایی می‌کنند، بهره می‌جوید تا علاوه بر لذّت‌آفرینی، به القای غیرمستقیم برخی از حقایق بپردازد. یکی از ابزارهای مهم او در این امر، استفاده از جملات معترضه است که به عنوان شگردی زبانی در ساخت نثر تاریخ جهانگشا و انتقال بهتر مفاهیم و برخی از ظرایف زیبایی‌شناختی متن، نقشی ویژه دارد و البتّه نویسندگان نثر فنّی، جملات معترضه را برای ابراز هنر در فنّ نویسندگی و به منظور تبیین مفاهیم، بیان دیدگاه‌ها و تزیین عبارات به کارگرفته‌اند. روش: این پژوهش به روش توصیفی- تحلیلی به بررسی و تبیین کارکردهای زیبایی‌شناسانۀ این جملات در بلاغت و صنعت‌پردازی، تقویت موسیقی کلام و حمایت از معنا در تاریخ جهانگشا و همچنین شناخت مناسبات این کارکردها با موضوعات متنی پرداخته است.  یافته ­ها: یافته‌های پژوهش، حاکی از آن است که جملات معترضه از منظر زیبایی‌شناسی در آفرینش و تقویت تصاویر و عملکرد آن‌ها در متن، ایجاد موسیقی کلام و انتقال بهتر احساس و عاطفه، نقش مهمّی دارند و بستر مناسبی را برای توصیفات مؤلّف و آمیختگی و آراستگی متن با آیات، روایات، عبارات عربی و دیگر ترفند‌های بیانی و بدیعی فراهم کرده‌اند‌. به‌علاوه بیشتر واژگان موجود در این جملات نیز به منظور شکل‌گیری تناسب و تجانس لفظی و معنوی با سایر عبارات جهانگشا انتخاب شده‌اند.