چگونگی و چراییِ راهیابی مقدمۀ شاهنامۀ ابومنصوری در دستنویسهای شاهنامۀ فردوسی
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری، گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
2 دانشیار، گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد دزفول، دانشگاه آزاد اسلامی، دزفول، ایران.
3 نویسنده مسئول، استادیار پژوهشی، گروه فرهنگنویسی، فرهنگستان زبان و ادب فارسی، تهران، ایران.
doi
10.22103/jll.2025.24434.3176چکیده
زمینه: شاهنامۀ منثور ابومنصوری، پیش از فردوسی به دستور ابومنصور محمد بن عبدالرزاق و با فراخوانی چهار موبد تدوین شد. از این متن که پایۀ کار فردوسی در نظم شاهنامه بوده، تنها مقدمۀ آن، آن هم به سبب راهیابی به برخی دستنویسهای شاهنامه، به جا مانده است؛ به گونهای که از دوازده دستنویس اساس کار تصحیح خالقی مطلق، ده نسخه آن را در خود داشتهاند.روش: در این پژوهش برآنیم به روش توصیفی ـ تحلیلی و با رویکرد کتابخانهای، چگونگی و چرایی راهیابی مقدمۀ شاهنامۀ ابومنصوری را به شاهنامۀ فردوسی نشان دهیم.یافتهها: نتیجۀ پژوهش نشان میدهد که فردوسی در تدوین و تحریر سوم شاهنامه که در پی ناامیدی از دربار غزنه انجام شده است، در تقابل با محمود غزنوی و برای جبران آشکارا نام نبردن از ابومنصور در تحریر پیشین به واسطۀ دشمنی غزنویان با او، هجو محمود و مقدمۀ قدیم شاهنامۀ ابومنصوری را در آن میگنجاند که سپستر، این تغییرات در تحریر سوم به دستنویسهای شاهنامه راه مییابد.
