فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

رؤیا گاه تجلی‌گاه ناخودآگاه فردی و جمعی بشر و بستر ظهور کهن‌الگوها، درقالب رمز و سمبل، است. یونگ، پیرو استادش فروید، به رؤیاها اهمیت زیادی می‌داد اما منشا آنها را «ناخودآگاه جمعی» می‌دانست. روایت خواب‌ها و مکاشفات عرفا نیز که مشتمل بر محتویات ضمیر ناخودآگاه آنهاست از متون قابل تفسیر و تطبیق با نمادشناسی یونگ است. بخشی از رسالة «بدوّالشأن»، زندگینامه خودنوشت حکیم محمدبن‌علی ترمذی، روایت رؤیاهایی است که وی دیده یا دیگران، بویژه همسرش، دربارۀ او دیده‌اند. در این پژوهش، به شیوه توصیفی ـ تحلیلی، این رؤیاها که برطبق نظر یونگ برآمده از ضمیر ناخودآگاه و دارای محتوایی نمادین است، تفسیر شده‌است. نتایج نشان می‌دهد این رؤیاها با نمادهای کهن‌الگویی یونگ قابل تطبیق و تفسیر است و کهن‌الگوهایی همچون فرایند فردیت، خویشتن، سایه، آنیما، پیر خردمند در آنها نمود یافته‌اند. تجربة سفر به خانة خدا در رؤیاهای ترمذی نمادی از سفر درونی وی است. برخی از کهن‌الگوهای یونگی همچون پیر خردمند، در بدوّالشّأن، در قالب پیامبر، پیرمرد سفیدمو، فرشته و امیر، در نقش راهنمای ترمذی، ظاهر شده‌اند. مواجهه با خویشتن یا «فرامن» نیز با نماد گیاهان، اشکال هندسی، صخره، پرنده و درخت تجلی یافته‌است. ترمذی با راهنمایی‌های این نمادها باید از دشواری‌های راه سلوک بگذرد و به خودآگاهی و کمال برسد. همسر ترمذی نیز که بیشتر خواب‌ها دربارة ترمذی از او روایت شده، نمادی از آنیمای عارف است که او را در شناساندن سایه‌ها (نفس امّاره و امورات دنیوی) و رسیدن به خویشتن و فردیت یاری می‌دهد.