فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

­­ تلوین و تمکین به عنوان یکی از اصطلاحات مهم دوگانی در عرفان و تصوف دارای ویژگی‌های خاصی است که آن را از مفاهیم منفرد در این حوزه متمایز می‌سازد. در مراحل ابتدایی سیر استکمالی سالک به سمت حق تعالی، تلوین به منزلۀ مقدمه و محرکی در جهت پیشرفت و حرکت روحی سالک به مراتب بالاتر و دستیابی به مرتبۀ تمکین است به دیگر سخن، صوفی تا زمانی که در دگرگونی میان کشف و حجاب به سر می‌برد، در مقام تلوین قرار دارد اما همین که صفات بشریت و حجاب‌های نفسانی در او زایل شود به تمکین می‌رسد و به حقیقت متصل می‌گردد. اغلب عرفا در کتب خود از تلوین و تمکین به عنوان یک مقام و مرتبۀ مهم یادکرده‌اند و به تبیین زوایا و ابعاد گوناگون آن پرداخته‌اند.این مقاله با استناد به منابع کتابخانه‌ای و به کار‌گیری روش توصیفی-تحلیلی درتحلیل محتوا و با استفاده از الگویی ساختارمند جایگاه تلوین و تمکین را در سلوک عرفانی بررسی کرده است. یافته‌ها نشان می‌دهد سالک مبتدی و متوسط به دلیل وجود شرایطی از قبیل تعاقب احوال، ضعف خود و عدم تسلط بر صفات نفسانی هرلحظه دستخوش دگرگونی و دارای نشانه‌هایی است که مانعی در سیر صعودی او است تا زمانی که با کاربست مقدمات و انجام اعمالی و نیز با کشش الهی به تدریج به مرتبۀ نهایی ثبات و تمکین یعنی مقصود و قرارگاه منتهیان نائل می‌گردد.