پیامدهای کریدور عرب-مِد برای ایران: ضرورت حل و فصل اختلافات منطقه ای و بین المللی با استفاده از دیپلماسی چند گانه

نویسندگان

1 دانشگاه علوم دریایی امام خمینی، گروه حقوق

doi
10.22124/wp.2025.29401.3458
چکیده

در جهان کنونی توسعه کدهای ژئوپولینومیک امکان تزریق قابل توجه‌تر اقتصاد سیاسی شبکه‌های اتصال سرزمینی را به ژئوپلیتیک نظام جهانی فراهم می‌کند. کریدور عرب–مِد به‌عنوان یکی از جدیدترین ابتکارات ژئوپلی‌تیکی و ژئواکونومیکی در منطقه خاورمیانه و مدیترانه، با هدف اتصال انرژی و تجارت کشورهای عربی و اروپایی طراحی شده است. این کریدور می‌تواند پیامدهای مستقیم و غیرمستقیمی برای ایران در حوزه‌های ترانزیت، امنیت انرژی و جایگاه ژئوپلی‌تیکی به همراه داشته باشد. از منظر حقوقی، پرسش‌هایی درباره حق حاکمیت، آزادی ترانزیت و سازگاری پروژه با کنوانسیون‌های بین‌المللی مطرح است؛ در حالی‌که از منظر دیپلماتیک، افزایش همگرایی کشورهای عربی با قدرت‌های فرامنطقه‌ای، چالش‌های جدیدی در معادلات منطقه‌ای ایجاد می‌کند. این پژوهش با رویکرد حقوقی–دیپلماتیک نشان می‌دهد که ایران می‌تواند با بهره‌گیری از «دیپلماسی چندگانه» شامل دیپلماسی منطقه‌ای، اقتصادی، حقوقی و چندجانبه، تهدیدهای این پروژه را به فرصت تبدیل کرده و با تقویت کریدورهای جایگزین، نقش خود را در معادلات ترانزیتی و انرژی منطقه حفظ کند. در نهایت، حل‌وفصل اختلافات احتمالی در چارچوب ابزارهای حقوق بین‌الملل و گفت‌وگوهای چندجانبه، بهترین راهبرد برای جلوگیری از تعمیق شکاف‌های منطقه‌ای و ارتقای موقعیت ایران در ژئوپلی‌نومی جدید خاورمیانه محسوب می‌شود.