تصحیح واژۀ «عاطار» در یکی از اخوانیّات منتجبالدین بدیع جوینی
نویسندگان
1 استادیار گروه زبان و ادبیّات عرب، واحد یاسوج، دانشگاه آزاد اسلامی، یاسوج، ایران.
2 دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد یاسوج، دانشگاه آزاد اسلامی، یاسوج، ایران.
doi
10.22103/jll.2023.22457.3100چکیده
کتاب «عتبۀالکتبه» مجموعه مراسلات دیوانی و مکاتبات اخوانی عهد سلطان سنجر سلجوقی با انشای منتجبالدین بدیع جوینی است. این کتاب نخستینبار به اهتمام علامه قزوینی و استاد اقبال آشتیانی به شیوۀ قیاسی، تصحیح گردید و در سال 1329ه.ش. چاپ شد. به دلیل دشواریهای تصحیح قیاسی و تکنسخهبودن اثر، تصحیح و ضبط برخی واژهها در این چاپ از کتاب بهدرستی صورت نگرفته است. یکی از این ضبطهای نادرست، واژۀ «عاطار» است. نتیجۀ پژوهش پیش رو که به شیوۀ توصیفی- تحلیلی و با استناد به منابع کتابخانهای و نسخۀ خطی «عتبۀالکتبه» انجام شده است نشان میدهد که هم مصححان «عتبۀالکتبه» در خوانش واژۀ «عاطار» اشتباه کردهاند و هم شارحان کتاب، با استناد و اعتماد به تصحیح قزوینی-اقبال، در شرح این واژه به خطا رفتهاند یا به معنادارنبودن آن اذعان کردهاند. در حقیقت، این واژه که در ادبیات فارسی و عربی سابقه و معنی ندارد، با تحریف کلمۀ آغازین تمثیل عربی «مِمّا طارَ بِهِ عنقاءُ مُغرب» به متن «عتبۀالکتبه» راه یافته است.
