رویکردهای مطالعات ایرانشناسی در فدراسیون روسیه از قرن هفدهم تا اوایل قرن بیستم

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشد ایرانشناسی، گروه جغرافیا، دانشگاه گیلان، رشت، ایران

2 استادیار ایرانشناسی، گروه جغرافیا، دانشگاه گیلان، رشت، ایران

3 دانشیار زبان روسی، گروه زبان روسی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران

doi
10.22124/wp.2025.31325.3564
چکیده

ایرانشناسی در فدراسیون روسیه، موضوع بسیار مهمی محسوب می‌شود که بدلایل مختلف سیاسی، علمی و زبانی تاکنون ظرفیتهای این حوزه علمی بخوبی مورد شناسایی و استفاده قرار نگرفته است. پژوهش حاضر با رویکردی کیفی و با بهره‌گیری از روش تاریخ‌نگاری تحلیلی و مطالعه موردی، به بررسی ایران‌شناسی در روسیه تزاری پرداخت و با تکیه بر منابع روسی با هدف مورد توجه قرار دادن این حوزه علمی روسی، ضمن بررسی سیر تحول تاریخی ایرانشناسی در روسیه از قرن هفدهم تا قرن بیستم و نمایندگان آن، روندها و رویکردهای موجود در این را شناسایی کرد. یافته‌های پژوهش نشان داد که ایران به‌صورت گسترده مورد مطالعه ایرانشناسان روس قرار گرفت و حوزه های مطالعاتی آنها شامل طیف وسیعی از موضوعات بود. محققان نتیجه گرفتند که ایرانشناسی در روسیه، ریشه در سنتی دیرینه و عمیقاً پیوندخورده با روابط ژئوپلیتیک و دیپلماتیک دو کشور دارد. این مطالعات، که در دوران «بازی بزرگ» برای درک رقیب و همسایه‌ای راهبردی شکل گرفت، فقط کاوش آکادمیک نبود، بلکه ابزاری برای اهداف سیاسی و استعماری امپراتوری روسیه محسوب می‌شد.