طبقه‌بندی و بررسی کرامات شیخ صفی‌الدّین اردبیلی در صفوة‌الصفای ابن‌بزّاز

نویسندگان

1 دانش آموختۀ دکتری رشتۀ زبان و ادبیات فارسی دانشگاه ایلام

2 استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه ایلام.

doi
10.22103/jll.2023.21653.3067
چکیده

صفوة­الصفا نوشتۀ ابن­بزّاز، مهم‌ترین منبعِ شناخت احوال شیخ صفی‌الدّین اردبیلی (م: 735) است. این متن، از حیث اشتمال بر کرامات منسوب به شیخ صفی‌الدین، حائز اهمیّت بسیار است و با نقلِ 718 کرامت، از منظر شمار و تنوع کرامات، جایگاه ویژه‌ای در میان مناقب‌نامه‌های تاریخ تصوف اسلامی دارد. مسألۀ اصلی این پژوهش که به روش توصیفی ـ تحلیلی انجام گرفته، بررسی و طبقه‌بندی کرامات شیخ صفی‌الدین به روایت ابن‌بزاز است که از پیش از تولّد تا پس از مرگ دربارۀ او روایت شده است. نتایج تحقیق نشان می‌دهد که اطلاع از عالم غیب، ارتباط با غیب، تصرف در نفوس و تصرف در طبیعت، مهم‌ترین موضوعات و زمینه‌های کرامات شیخ صفی‌الدین است که خود زیرمجموعه‌های فراوانی را تشکیل می‌دهد: تولد باشکوه، اطلاع از خواب و واقعات مریدان، آگاهی از حوادث گذشته و آینده، آگاهی از اشیای مفقود، اطلاع از حلال یا حرام بودن مال و طعام، رؤیت عالم غیب، شنیدن ندای هاتف غیبی، احضار اشیا از غیب، طی‌الأرض، شفای بیماران، نجات اشخاص از خطر، جذب و هدایت خارق‌العادۀ مریدان، مکافات منکران، ارتباط معنوی با حیوانات از جمله کرامات منسوب به اوست که نتیجۀ عظمت شیخ در نگاه مریدان و تلاش پیروان و جانشینانش برای ساختن چهره­ای قدسی از اوست. ­­