سبک‌شناسی نزهه‌العقول فی‌لطایف الفصول و تردید در انتساب آن به صاحب جوامع‌الحکایات و لوامع الروایات

نویسندگان

1 زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه لرستان، خرم آباد، ایران.

2 دانشگاه لرستان، خرم آباد، ایران.

3 زبان و ادبیات فارسی ، دانشکده ادبیات و علوم انسانی ، دانشگاه لرستان ، خرم آباد ، ایران.

4 دانشگاه لرستان، خرم آباد، ایران.

doi
10.22103/jll.2023.21312.3056
چکیده

پژوهش حاضر بر آن است تا ضمن برشمردن ویژگی‌های نسخة خطی ِنزهة‌العقول فی‌لطایف الفصولِ ابوطاهر محمد بن محمد یحیی عوفی به بررسی سبک­شناسانة متن در سه قلمروِ زبانی، فکری و ادبی با استفاده از داده­های متنی بپردازد. از آن‌جایی که در تک‌نسخة نزهة‌العقول (کتابخانة آیت‌الله مرعشی به شمارة: 9084)، نامی از کاتب و تاریخی برای کتابت ذکر نشده، این پژوهش بر آن است تا با توجه به مختصات سبک‌شناسی، به حدود تاریخی و گونة نثر آن بپردازد. این پژوهش به شیوة توصیفی- تحلیلی صورت گرفته است و بر اساس بررسی‌های صورت گرفته، مختصات زبانی این متن، به حدود قرن ششم تا هشتم باز می‌گردد. همچنین از نظر ادبی، نثری فنی است که در بخش اعظم متن به توصیف و ادبیت می‌پردازد. از صناعات ادبی به شکلی تازه و مبتنی بر نثر فنی بهره‌مند شده است؛ صناعاتی چون: تشبیه، استعاره، مضمون‌سازی‌های بدیع، تاویل حروفی، جناس‌سازی‌های خاصِ مصنف اثر. از نظر فکری نیز این اثر در ذیل متونی می‌گنجد که مبیّن مفاهیمِ اخلاق اسلامی است. احترامِ مصنف به امامان شیعه نیز در متن به چشم می‌خورد. ضمن این که بر مبنای پژوهش حاضر، انتساب متن نزهة‌العقول به صاحب جوامع‌الحکایات، جای تردید و تشکیک دارد. ­­