اقلیم شناسی رودبادها در خاورمیانه
نویسندگان
1 استادیار اقلیم شناسی، گروه اقلیم شناسی، دانشکدة منابع طبیعی، دانشگاه کردستان
2 استاد اقلیم شناسی، دانشگاه خوارزمی
3 کارشناس ارشد اقلیم شناسی، دانشگاه کردستان
doi
10.22059/jphgr.2019.257049.1007216چکیده
بسیاری از پدیدههای اقلیمی سطح زمین در ارتباط با موقعیت رودبادها در سطوح فوقانی جو هستند. این پژوهش با هدف شناخت موقعیت و فراوانی رودبادها در بخشی از نیمکرة شمالی (خاورمیانه) انجام شد. رودبادها در محدودة وسیعی از صفر تا 120 درجة طول شرقی و صفر تا 80 درجة عرض شمالی در 5 تراز 300، 400، 500، 600، و 700 هکتوپاسکال طی دورة آماری 1965-2014 بهصورت ساعتی بررسی شدند. نتایج نشان داد که از نظر زمانی و مکانی تغییرات عمدهای در فراوانی و سرعت رودبادها در طول سال بهوجود میآید. در دورة سرد سال فراوانی رودبادها و سرعت آنها در عرضهای جغرافیایی 20 تا 30 درجة شمالی بیشینه است. در دورة گرم سال فراوانی و سرعت رودبادها در مناطق یادشده کاهش مییابد و به عرضهای 35 تا 45 درجة عرض شمالی منتقل میشود. در همة ترازهای جو اغلب میتوان دو کمربند پیوسته از بادهای شدید را در عرضهای جغرافیایی 20 تا 30 درجة شمالی و 50 تا 60 درجة شمالی مشاهده کرد. در میان این دو کمربند میتوان چهار هستة رودباد اصلی (شرق چین و بخشی از خاورمیانه، همچنین غرب اروپا و بخشی از مناطق مرکزی و جنوب روسیه) را شناسایی کرد.