فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

جنیدنامه یکی از قصه‌های بلندِ عامیانه است که به تقلید از حمزه‌نامه، و به عنوانِ پیش‌درآمدی بر ابومسلم‌نامه به رشتة تحریر درآمده است. از این اثر فقط دو نسخه بر جای مانده است: یکی به زبان ترکی و دیگری به زبان فارسی؛ که نسخة دستنویس فارسیِ آن متعلق به اواخر حکومت قاجاریه است که توسط حسین اسماعیلی تصحیح گردیده و در ابتدای کتاب ابومسلم‌نامه به چاپ رسیده است. هرچند جنیدنامه از قصه‌های تخیلیِ دینی ـ عاشقانة ادبیات عامه به شمار می‌آید، ولی نکتة مهم و قابل ذکر دربارة آن، این است که ساختار و زبانی نزدیک به روایات و طومارهای نقالی شاهنامه دارد؛ به‌گونه‌ای که از میانِ انبوهی از قصه‌های عامیانة بلندِ پارسی چون داراب‌نامه، سمک عیار، اسکندرنامه، حمزه‌نامه، ابومسلم‌نامه و ...، شبیه‌ترین قصه به طومارهای نقالی شاهنامه است. نگارنده در این مقاله که از روش توصیفی ـ تحلیلی بهره جسته، سعی نموده است تا این تأثیرپذیریِ جنیدنامهاز طومارهای نقالی شاهنامه را از منظر ساختار زبانی (با تأکید بر گزاره‌های قالبی)، بن‌مایه‌های داستانی، الگوبرداری‌های داستانی، نَسَب‌تراشی برای شخصیت‌های قصه، و الگوبرداری از داستان‌های شاهنامه و ساختِ قصه‌های جدید ( به روش طومارهای نقالی) مورد واکاوی و بررسی قرار دهد.