فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

یکی از تاریخنامه‌های فارسی، جامع‌التواریخ اثر خواجه رشیدالدین فضل‌الله همدانی است که تواریخ اقوام و ملل مختلف را شامل می‌شود. بخش تاریخ ایران و اسلام این اثر را محمد روشن براساس دست‌نویس کتابخانه کاخ توپکاپی استانبول به شماره 1653، تصحیح و میراث مکتوب منتشر کرده است. بخش تاریخ پیش از اسلام این دست‌نویس در حقیقت مجمع‌التواریخ اثر حافظ ابرو و بخش‌های دیگرآن، جامع‌التواریخ رشیدالدین همدانی است. میراث مکتوب کُلّ این دست‌نویس را به صورت نسخه برگردان چاپ نموده است. در متن مصحَّح روشن اغلاط متعددی وجود دارد. نیز واژه‎هایی برای مصحّح قابل خواندن نبوده و از این رو، وی جای آن‌ها را در متن مصحّح خود، بیاض گذاشته است. در مقالة حاضر این اغلاط، تصحیح و بعضی از واژه‌هایی که جای آن‌ها بیاض مانده، خوانده شده است. روش ما، روش مقابله‌ای است. متن مصحّح روشن با نسخه برگردان جامع – مجمع‌التواریخ مقابله و صورت‌های صحیح پاره‌ای از واژه‎های مغلوط، بازیافت و در مواردی مواضع بیاض مانده، تکمیل گردیده است. نتیجه تحقیق نشان می‌دهد که شمار اغلاط متن مصحَّح و تعداد موارد بیاض مانده قابل اعتنا و نسبتاً زیاد است. ظاهراً یکی از علل اصلی که باعث آمده مصحِّح در خواندن بعضی واژه‌ها بلغزد و یا واژه‌هایی را ناخوانده رها کند و محل آن‌ها را بیاض بگذارد، همانا غیرمنقوط بودن اغلب واژه‌ها در دست‌نویس اساس مصحِّح است. هدف این مقاله آن است که با نشان دادن این اغلاط و کاستی‌ها و ارائه صورت‌های درست و تکمیل مواضع خوانده نشده و بیاض، چاپ بعدی این قسمت از این تاریخنامه ارجمند، منقّح‌تر گردد.