فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

آداب‌الحرب‌و‌الشجاعه از متون منثور فارسی در نیمۀ اوّل قرن هفتم و از آثار محمّد بن منصور بن سعید، ملقّب به مبارکشاه و مشهور به فخر مدبّر در موضوع سیاست و کشورداری، اسب‌داری و جنگاوری است. مبارکشاه این کتاب را در چهل باب نوشته و آن را به سلطان ایلتتمش، پادشاه هندوستان (حک 607 – 633)، تقدیم کرده است. آداب‌الحرب‌و‌الشجاعه در سال 1346 به اهتمام احمد سهیلی خوانساری بر اساس شش نسخه به طبع رسیده است. در سال 1354، محمّد سرور مولائی شش باب نویافتۀ متن را که در چاپ سهیلی خوانساری نیامده، در رساله‌ای با عنوان آئین کشورداری چاپ کرده است. او این شش باب را از روی نسخه‌ای متعلّق به دیوان هند که نام متفاوت «آداب‌الملوک‌و‌کفایۀ‌المملوک» را دارد و سهیلی از آن غافل مانده، تدوین کرده است. در این مقاله، با استفاده از پنج نسخۀ خطّی کوشیده‌ایم، نخست، جایگاه نسخۀ متعلّق به دیوان هند و چرایی اختلاف عنوان آن را تبیین؛ و بعد از آن، خطاهای آئین کشورداری را اصلاح کنیم. بررسی‌های ما نشان داده است که به احتمال بسیار، آداب‌الملوک‌و‌کفایۀ‌المملوک نسخۀ بازنگری‌شدۀ مؤلّف و جامع‌ترین نسخه در موضوع و عنوان است. دیگر آنکه آئین کشورداری خطاها و غلط‌هایی دارد که نیازمند تصحیح دیگری است. ما با اصلاح این خطاها و دادن توضیحات لازم، بر ضرورت تصحیح مجدّد این متن و چاپ آن در کنار دیگر بخش‌های آداب‌الحرب، در مجلّدی واحد، تأکید کرده‌ایم.