فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

عجایب‌نامه‌ها از جمله آثاری به‌شمار می‌آیند، که به توصیف شگفتی‌های جهان و موضوعاتی ظاهراً وهمی می‌پردازد.این مطالعه درصدد بررسی موضوع آفرینش و کیّفیت آن در عجایب‌المخلوقات و غرایب‌الموجودات طوسی برآمده‌است تا از خلال این موضوع، به رایج‌ترین تلقی‌های زمانة طوسی (قرن ششم هجری) دربارة مصادیقی چون آفرینش، دست یابد و این امکان را مورد بررسی قرار‌دهد که آیا طوسی در طرح نظرات در این اثر، براساس ساختار مشخصی پیش رفته‌است یا خیر! در این پژوهش، روش توصیفی- تحلیلی، به‌کار رفته است. در مرحلة ابتدایی با توجّه به گوناگونی آراء در اثر مزبور، ابتدا به طبقه‌بندی گرایش‌های‌ فکری پرداخته‌شده‌ و سپس آراء حکما و فلاسفه، متشرّعان، متکلّمان و... با محوریّت موضوع آفرینش به‌تفکیک منعکس‌گردیده ‌است. طوسی تلاش می‌کند، با توجّه به حساسیّت‌های زمانه، نوعی از توازن را در ارائة آراء برقرار سازد؛ امّا در عین حال، تأکید بیشتری بر آراء متشرّعان دارد. وی علیرغم بهره بردن از چارچوب استدلالی متکلّمان و منابع دانشی حکما تلاشی در جهت اعتباربخشی به جایگاه این گروه‌ها، صورت نمی‌دهد. نمودار ساختاری نظرات طوسی در موضوع آفرینش براساس مادّه، مراتب (مدّت) و وسائط تنظیم شده‌‌‌است و نتیجة آن عالم امکان است که دوگانة انسان و روح، مظهر تجلّی آن به‌شمار می‌آید.