از قدرت نرم تا قدرت سخت؛ تحول در سیاست خارجی ترکیه در دوره حزب عدالت و توسعه در قبال خاورمیانه

نویسندگان

1 دکترای روابط بین الملل، گروه روابط بین الملل، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران.

2 دانشجوی دکتری روابط بین الملل،گروه روابط بین الملل، پردیس دانشگاه تهران، تهران، ایران.

doi
10.22124/wp.2024.22552.3043
چکیده

پس از روی کار آمدن حزب عدالت و توسعه در سال 2002، از سیاست سنتی غرب‌گرایی ترکیه تا حدودی عدول شده و سیاست فعال منطقه‌ای اتخاذ گردید. تا تحولات بهار عربی در سال 2011، سیاست خارجی ترکیه مطابق با سیاست نوعثمان‌گرایی و نفوذ بر اساس قدرت نرم ادامه یافت. از سال 2011 به بعد شکل‌دهی به نظم در حال ظهور منطقه به اولویت اصلی ترکیه تبدیل شد. با وقوع کودتای نافرجام سال 2016، سیاست خارجی حزب در قبال خاورمیانه نسبت به قبل مستقل‌تر، عملگراتر و نظامی‌تر گردید. پژوهش حاضر قصد دارد این تغییرات در سیاست منطقه‌ای ترکیه را با روش ردیابی فرایند مورد بررسی قرار دهد. پرسش این است: تغییرات سریع و آشکار سیاست خارجی حزب عدالت و توسعه در قبال خاورمیانه، از به‌کارگیری قدرت نرم تا استفاده از ابزار نظامی، چگونه قابل تبیین است؟ ردیابی فرایند نشان می‌دهد که از سال 2002 تا 2024 نشانه‌های آشکاری از یک سیاست خارجی واقع‌گرایانه بروز یافته است. در تمام این مدت منفعت محوری، فرصت‌طلبی، عمل‌گرایی و ملی‌گرایی مبنای سیاست‌های نخبگان حزب عدالت و توسعه قرار داشته است.