فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

رسالۀ موسیقی کرامیه، منسوب به دورۀ سفره‌چی، از مکتوبات مهم موسیقی در عصر صفوی است. این اثر تنها یک بار با عنوان متفاوت «در باب معرفت علم موسیقی»، بدون تصحیح انتقادی و توضیح کافی، فقط بر پایۀ یک نسخۀ خطی و به کوشش یحیی ذکاء در مجموعۀ نامۀ مینوی (۱۳۵۰) در تهران به چاپ رسیده و تاکنون تصحیح و تحلیل کامل و روشمندی روی آن صورت نگرفته است. نسخۀ چاپی مذکور، به‌رغم فضل تقدم نسبت به تحقیق حاضر، خالی از خطا و خلل نیست و در موارد متعددی، چه در بدنۀ اصلی منثور و چه پاره‌های منظوم آن، اختلافات فاحشی با نسخه‌های گردآوری‌شدۀ ما (اعم از کامل و ناقص) دارد؛ تا آنجا که می‌توان با توجه به جابجایی‌ها، افزودگی‌ها و کاستی‌ها، آن را رساله‌ای یکسره متفاوت تلقی کرد. در این تحقیق، ضمن برشمردن مشکلات نسخۀ ذکاء در زمینه‌های مختلف، از جمله ضبط نادرست اعلام و اصطلاحات فنی، دیباچۀ منثور و مسجع اثر (که به ابیاتی آراسته است و از منظر نثرپژوهی ادبی نیز قابل‌اعتناست) به روش «سازوارۀ انتقادی» با مقابلۀ ۱۳ نسخه تصحیح و ارائه شده است. مهم‌ترین یافتۀ این پژوهش آنکه مقایسۀ ساده‌ای میان تصحیح ارائه‌شده و نسخۀ چاپی نشان می‌دهد چاپ زنده‌یاد ذکاء بر مبنای نسخه‌ای التقاطی و انتحالی بوده و به هیچ وجه شباهت قابل قبولی با نسخه‌های مرجّح متعدد رسالۀ کرامیه ندارد. بنابراین، تصحیح تازه‌ای از این اثر مهم موسیقایی دورۀ صفوی ضروری به نظر می‌رسد.