نقش سوگیری‌های شناختی در فهم سیاست خارجی و جهانی: بررسی رویکردهای محمود احمدی‌نژاد و حسن روحانی

نویسندگان

1 استادیار روابط بین‌الملل، دانشکده اقتصاد و علوم سیاسی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

2 دانش‌آموخته کارشناسی ارشد روابط بین‌الملل، دانشکده اقتصاد و علوم سیاسی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

doi
10.22124/wp.2024.27819.3360
چکیده

سوگیری‌های شناختی نقش مهمی در سیاست خارجی کشورها دارد. سوگیری‌ها همانند الگوهای ذهنی‌ای عمل می‌کنند که ادراکات تصمیم‌گیران در موقعیت‌های حساس را تحت تاثیر قرار می‌دهند. دوره ریاست‌جمهوری محمود احمدی‌نژاد و حسن روحانی از حساس‌ترین دوره‌های سیاست خارجی جمهوری اسلامی بوده است. با توجه به عاملیت نسبی رئیس‌جمهور سیاست خارجی، سوال اصلی مقاله این است که سوگیری‌های شناختی چه نقشی در دیدگاه‌های سیاست خارجی محمود احمدی‌نژاد و حسن روحانی داشته‌اند. چارچوب مفهومی مقاله نظریه ادراکی سیاست خارجی است. مقاله از راهبرد استقرایی و روش تفسیر متن برای اکتشافِ سوگیری‌های شناختی در گفتارهای دو رئیس‌جمهور و راهبرد قیاسی برای دسته‌بندی معنادارِ این سوگیری‌های شناختی استفاده کرده است. نوآوری مقاله بررسی تجربی سوگیری‌های شناختی در گفتارهای دو رئیس‌جمهور ایران برای اولین بار است. در مقاله مقدمه، پیشینه پژوهش، چارچوب مفهومی، روش‌شناسی، سوگیری‌های شناختی احمدی‌نژاد، سوگیری‌های شناختی روحانی و نتیجه‌گیری خواهد آمد. یافته مقاله نشان می‌دهد که سوگیری‌های شناختی شامل حفظ هماهنگی شناختی، اِسناد، قرارگیری در دامنه سود/ زیان، اجماع کاذب/ توهم اعتبار نظر، هزینه از دست‌رفته و ساده‌سازی مسائل نقش مهمی در تکوین گفتارهای احمدی‌نژاد و روحانی در حوزه سیاست خارجی داشته‌اند.