فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مسئلۀ گناه و مکافات عمل در تمام ادیان الهی به شیوه‌های گوناگون مطرح شده‌است. در حماسه ملی ایران نیز فردوسی با آگاهی از سرگذشت پیشینیان و مشاهدۀ ناکامی بیدادگران این موضوع را با بیان‌های گوناگون در قالب حکمت‌ها و آموزه‌های اخلاقی آورده‌ است. در طومارهای نقالی، که برخی از آن‌ها بازتاب روایات شفاهی حماسه ملی ایران محسوب می‌شود، نیز موضوع بن‌مایه گناه شاه-پهلوان بازتاب گسترده‌ای دارد و از آنجا که طومارهای نقالی بر پایۀ روایات شفاهی شکل گرفته و بسیاری از باورهای عامیانه در کنار روایات مکتوب در متن وارد شده-است، در این مقاله موضوع گناه شاه و پهلوان با این نگاه بررسی می‌گردد. گناهانی چون بیداد، پیمان‌شکنی، خودکامگی، غرور، آزمندی و افزون‌طلبی، کشتن شاهان، کشتن بی‌گناهان، کشتن پدر یا فرزند، برادرکشی، رها کردن نوزاد، ادعای خدایی و تفرعن، بی‌حرمتی به تربت بزرگان و جز آن از جمله مواردی هستند که در طومارهای نقالی بازتاب یافته‌اند و هریک پادافراهی مناسب دارند و این مقاله با بررسی این مطلب می‌کوشد جوانب گوناگون آن را در روایات شفاهی و باورهای عامیانۀ طومارهای نقالی بکاود و بیان کند.