فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

کنترل جریان ورودی و خروجی ارز خارجی نقشی اساسی در حفظ ثبات اقتصادی کشورها ایفا می‌کند، به‌ویژه در شرایط تحریم‌های بین‌المللی. در ایران، با وجود تصویب قانون مبارزه با قاچاق کالا و ارز مصوب ۱۳۹۲ و اصلاحیه ۱۳۹۴، همچنان خلأهای قانونی قابل توجهی وجود دارد که امکان قاچاق ارز تحت عنوان دور زدن تحریم‌ها را فراهم می‌کند. این مقاله به بررسی کاستی‌های حقوقی و مقرراتی پیرامون این پدیده می‌پردازد و تمرکز آن بر ابهامات موجود در تعریف فعالیت‌های قاچاق از طریق مجاری مالی غیررسمی یا نیمه‌رسمی است. با استفاده از روش توصیفی-تحلیلی، مواد کلیدی قوانین ایران بررسی شده و نارسایی‌ها در طبقه‌بندی و جرم‌انگاری معاملات پیچیده ارزی مشخص شده است. نتایج نشان می‌دهد که وجود نظام چندنرخی ارز و نظارت نامنسجم نهادهای مختلف، فرصت‌هایی برای سوداگری و انتقالات غیرقانونی ایجاد کرده است. علاوه بر این، فقدان تمایز روشن بین دور زدن مشروع تحریم‌ها و قاچاق سوءاستفاده‌گرانه، اجرای مؤثر قانون را تضعیف می‌کند. مقاله بر ضرورت شناسایی صریح معاملات ارزی مرتبط با تحریم و ایجاد سازوکارهای شفاف نظارتی تأکید دارد. پیشنهادهای سیاستی شامل اصلاح قوانین برای شفاف‌سازی تعاریف، تقویت هماهنگی نهادی و ایجاد تعادل میان تسهیل تجارت ضروری خارجی و مقابله جدی با قاچاق ارز است. این اصلاحات می‌تواند به تقویت یکپارچگی پولی ایران و افزایش تاب‌آوری اقتصادی کشور در برابر فشارهای خارجی منجر شود.