فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

ترسل و انشاء یکی از گونه‌های ادبی کهن در ادب فارسی است و از گذشته دارای ساختاری مشخص بوده که در آن بخش‌های سه‌گانة صدر، متن و انجام نامه مطابق با قواعد خاصی نوشته می‌شده است. در دوره‌های صفوی و تیموری که نثر ساده رایج شد و بیشتر نثرنویسان دانش و معلومات نویسندگان دورة قبل را نداشتند، استفاده از این ساختار معیّن فراموش شد. با این حال، تعدادی از منشیان این دوره می‌کوشیدند نامه‌ها را به سیاق دورة قبل بنویسند. این مقاله به بررسی و مقایسة ساختار نامه در منشآت میبدی و تفرشی، دو تن از منشیان نیمة اول دورة صفوی، می‌پردازد. برآیند پژوهش نشان می‌دهد که میبدی در تقسیم‌بندی ساختار نامه به شیوة نویسندگان دورة قبل عمل می‌کند. استفاده از دعای فارسی و عربی و نعت‌های مفرد و مرکب در صدر نامه و دعای طول عمر مخاطب و نیز تأکید بر متن نامه در قسمت پایان نامه مطابق شیوة نویسندگان دورة قبل است و از این نظر می‌توان گفت که میبدی از آخرین پیروان سبک ساختار سه‌گانه در منشآت فارسی است. اما تفرشی از جملة نویسندگانی است که توجه چندانی به سبک و سیاق نامه‌نگاری دورة قبل ندارد و مرز بین آغاز نامه و متن آن به وضوح مشخص نیست.