گردآوری فهرست باورهای شبهعلمی و نامعتبر ایرانیان درباره سلامت دهان؛ یک مطالعه کیفی در سال 1399
نویسندگان
1 دانشجو، دانشکده دندانپزشکی، دانشگاه علوم پزشکی مشهد، مشهد، ایران
2 استادیار، گروه سلامت دهان و دندانپزشکی اجتماعی، دانشکده دندانپزشکی، دانشگاه علوم پزشکی مشهد، مشهد، ایران
3 دانشجو، دانشکده دندانپزشکی، دانشگاه علوم پزشکی مشهد، مشهد، ایران
4 استادیار، گروه سلامت دهان و دندانپزشکی اجتماعی، دانشکده دندانپزشکی، دانشگاه علوم پزشکی مشهد، مشهد، ایران
doi
10.22038/jmds.2022.62010.2121چکیده
مقدمه: رفتارهای مضر برای سلامتی انسانها میتوانند در باورهای نامعتبر رایج در جوامع ریشه داشته باشند. هدف مطالعه حاضر گردآوری فهرستی از باورهای شبهعلمی و نامعتبر ایرانیان درباره سلامت دهان با روش کیفی بوده است.مواد و روش ها: مطالعه حاضر با روش کیفی و با رویکرد قومنگاری انجام شده است. به این منظور از طریق پنج روش شامل جستجوی منابع مختلف اینترنتی در شبکههای اجتماعی، جستجوی منابع مکتوب مربوط به فرهنگ عامه ایرانیان، گفتگو با 35 بیمار مراجعهکننده به دانشکده دندانپزشکی مشهد، با طرح سوال باز از افراد با جنس، سن و تحصیلات مختلف، فراخوان از دندانپزشکان شاغل در سطح ایران و پرسش از اساتید دانشکده دندانپزشکی مشهد با نمونهگیری به صورت هدفمند باورهای شبهعلمی و نامعتبر ایرانیان درباره سلامت دهان استخراج شد. بر این اساس، برای تحلیل فرهنگ عامه ایرانیان درباره سلامت دهان، علاوه بر جستجو در منابع مکتوب و اینترنتی، مصاحبهها با دو گروه هدف اصلی انجام شد: دندانپزشکان (به عنوان مهمترین گروه مرجع سلامت دهان) و مردم طبقات مختلف اجتماعی. مصاحبهها تا دستیابی به اشباع ادامه پیدا کرد. متن اسناد، منابع و مصاحبهها توسط تیم پژوهشگران مورد تحلیل محتوا قرار گرفت تا باورهای نامعتبر استخراج شود. سپس این باورها بر اساس تمهای مشترک به چند گروه تقسیم شد.یافتهها: در این مطالعهی قومنگاری پس از حذف مضامین تکراری و مبهم، 181 گزاره حاصل شد که در 11 گروه زیر از جهت تمهای مشترک طبقهبندی شدند: پیشگیری از پوسیدگی، عوامل پوسیدگیزا یا آسیبزا برای دندان، سفیدکردن دندان، تسکین درد دندان، درمان عفونت، لثه و بیماریهای مربوط به آن، بارداری، کودکان، زخمهای دهان، کشیدن دندان، و سایر موارد.نتیجهگیری: در فرهنگ عامه ایرانیان باورهای متنوعی در مورد سلامت دهان وجود دارد که درباره علمی و معتبر بودن آنها تردیدهای جدی وجود دارد. برای تکمیل فهرست حاضر پژوهشهای بیشتری مورد نیاز است.