بررسی تقابل ایالات‌متحده و فدراسیون روسیه در بحران اوکراین از دریچۀ فرهنگ راهبردی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری روابط بین‌الملل، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد اصفهان (خوراسگان)، اصفهان، ایران.

2 نویسنده مسئول، استادیار گروه علوم سیاسی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد رشت، رشت، ایران.

3 دانشیار روابط بین الملل، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد اصفهان (خوراسگان)، اصفهان، ایران.

doi
10.22124/wp.2024.25438.3247
چکیده

علی‌رغم وجود مسائل متعدد در روابط میان فدراسیون روسیه و ایالات‌متحده، بحران 2022 اوکراین ازجمله محورهای مهمی است که طی مدت‌زمان اخیر نه‌تنها موجبات رویارویی مجدد واشنگتن و مسکو را فراهم آورده، بلکه دامنه آن از قلمرو ملی خارج‌ شده و به مسئله‌ای مهم در تعاملات منطقه‌ای و بین‌المللی مبدل ساخته است. با توجه به اهمیت چگونگی کنشگری فدراسیون روسیه و ایالات‌متحده در بحران مذکور و همچنین نتایج حاصل از آن، نگارندگان پژوهش حاضر کوشیده‌اند تا با روش کیفی و رویکردی توصیفی ـ تحلیلی، به این پرسش‌ پاسخ‌ گویند که مؤلفه‌های فرهنگ راهبردی چه تأثیری بر الگوهای رفتاری دولتمردان روس و آمریکایی در قبال بحران اوکراین 2022 داشته است؟ فرضیه‌ای که در مقابل پرسش مذکور مطرح شده ناظر بر آن است که تقابل دو کشور در صحنه اوکراین را می‌توان به شدت متأثر از مبانی فرهنگی، ارزشی، ژئوپلیتیکی و تاریخی دو کشور دانست و بر این اساس است که جنگ، توسل به زور، بازدارندگی و استراتژی معنا یافته است. یافته‌های پژوهش حاکی از آن است در بحران اوکراین رؤیای قدرت بزرگ و بازگشت به شکوه امپراتوری، مسائل ژئوپلیتیکی، نگرش منفی نسبت به نیات کنشگران رقیب، سنت‌های مربوط به کلیسای ارتدکس و ملی گرایی روسی، در مقابل باور به قدرت مطلق ایالات‌متحده در عرصه سیاست و روابط بین‌الملل، استثناگرایی، توجه ویژه به ارزش‌های لیبرال دموکراسی و ادامه جنگ تا تسلیم بی‌قیدوشرط دشمن، قرار گرفته است. در قالب این مؤلفه‌ها، الگوی رفتاری هریک از طرفین به سمت الگوی تقابل حداکثری و بازی با حاصل جمع صفر کشیده شده است