تحلیل اکتشافی-ساختاری برسازی خطر امنیتی ایران نزد اعراب توسط عربستان

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری مطالعات منطقه ای، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

2 دکتری گروه علوم سیاسی، واحد بین المللی خرمشهر، دانشگاه آزاد اسلامی، خرمشهر، ایران.

3 دانش آموخته کارشناسی ارشد، گروه علوم سیاسی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران.

doi
10.22124/wp.2023.23558.3120
چکیده

پویایی ماهوی، برهم‌کنش منافع، تکثر بازیگران و تغییرات جهانی در الگوهای امنیتی کشورها باعث شده است تا منطقه غرب آسیا در دهه‌های اخیر شاهد تغییرات رادیکال امنیتی باشد. اما یکی از مهم‌ترین این تغییرات امنیتی، تضاد امنیتی بین ایران و عربستان در سطح پراگماتیک بوده است که با کنش‌گری عربستان، برسازی خطر امنیتی از ایران و اجماع سازی در بین اعراب، بر پیچیدگی‌های امنیتی منطقه افزود و علاوه بر ایران و عربستان منافع حیاتی بسیاری از کشورهای عربی را تحت تأثیر قرارداد. علیرغم این مهم، تحقیقات پرداخته شده به این موضوع اندک و اغلب دارای نقیصه روشی و معرفتی بوده است. بر همین اساس، تحقیق حاضر تلاش کرده است تا با کاربست نظریه برسازی امنیتی در مکتب کپنهاگ و استخدام برخی نوآوری‌های روش‌شناسی در علوم انسانی، به ویژه تحلیل تلفیقی اکتشافی و تحلیل کیفی ساختاری و استفاده از روش‌های اعتباربخشی نرم‌افزاری و نخبگانی، ضمن شناسایی مؤلفه‌ها و متغیرهای مؤثر در برسازی خطر امنیتی ایران، ماهیت این متغیرها را شناسایی کند و متناسب با آن راهبردهایی را پیشنهاد دهد. نتایج پژوهش نشان داد که برسازی خطر امنیتی ایران در سه محور اصلی هستی‌شناسی (شامل 2 متغیر)، معرفت‌شناسی (شامل 4 متغیر) و روش‌شناسی (شامل 7 متغیر) اتفاق افتاده است. همچنین، نتایج تحلیل ساختاری حاکی از توزیع این متغیرها در دسته‌های متغیرهای حیاتی، هدف، ریسک، خروجی و اهرمی است. یافته‌های حاصل‌شده از دیدگاه نظریه تحقیق و واقعیت‌های محیطی مورد تحلیل بسیط قرار گرفت.