تحلیل نقش تحریم های ثانویه در رویکرد اتحادیه اروپا به برجام

نویسندگان

1 دانشکده علوم اجتماعی و تربیتی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران.

2 دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران

3 دانشکده علوم اداری و اقتصاد، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران

doi
10.22124/wp.2023.23684.3126
چکیده

تحریم‌ها همواره به‌عنوان یکی از روش‌های مدیریت بحران توسط بازیگران مهم بین‌المللی ازجمله آمریکا بکار گرفته شده است، به‌ویژه تحریم‌های ثانویه که به‌عنوان نوعی از تحریم‌های فرا سرزمینی بر بازیگر ثالث اثر می‌گذارد و همچون تحریم‌های اولیه رسمیت ندارد. از سال 2012 تحریم‌های ثانویه علیه ایران از سوی آمریکا شدت گرفت تا برنامه هسته‌ای ایران متوقف شود و تا شکل‌گیری برجام ادامه داشت. پس از توافق برجام اکثر تحریم‌های ثانویه به حالت تعلیق درآمد و بسیاری از شرکت‌های خارجی وارد ایران شدند اما با روی کار آمدن ترامپ و خروج یکجانبه از برجام در سال 2018 نه‌تنها شاهد بازگشت تحریم‌های ثانویه قبل از برجام هستیم بلکه با تشدید آن نیز مواجهیم. اتحادیه اروپا علی‌رغم مخالفت با رویکرد ایالات‌متحده، پس از خروج آمریکا از برجام شرکت‌های خود را از ایران فراخواند. سؤالی که در پژوهش حاضر مطرح‌شده این است که: تحریم‌های ثانویه ایالات‌متحده چه نقشی در رویکرد اتحادیه اروپا به برجام داشته است؟ در پاسخ به این سؤال در چارچوب تحریم‌های ثانویه و با روش توصیفی- تحلیلی، این فرضیه به سنجش گذاشته شد که: ایالات‌متحده از طریق اعمال تحریم‌های ثانویه علیه شرکت‌ها، بانک‌ها و به‌طورکلی بخش خصوصی اروپا، مانع از رویکرد مستقل اتحادیه اروپا در مقابل برجام شده است. نتایج به‌دست‌آمده نشان می‌دهد که به دلیل ساختار تحریم‌های ثانویه، اتحادیه اروپا نمی‌تواند در مسائل مهم بین‌المللی ازجمله برجام، مستقل از ایالات‌متحده عمل کند و اگر رفتاری مغایر با سیاست‌های کلی آمریکا در قبال ایران در پیش گیرد ایالات‌متحده از طریق تحریم‌های ثانویه، بخش خصوصی اتحادیه اروپا را تحت‌فشار قرار خواهد داد.