بایسته‌های دیپلماسی مقاومت در اندیشه قرآنی مقام معظم رهبری

نویسندگان

1 دکتری علوم سیاسی، مدرس دانشگاه تهران.

2 دانشیار روابط بین‌الملل دانشگاه باقرالعلوم(ع) قم .

doi
10.22084/rjir.2024.28855.3750
چکیده

هدف: هدف از پژوهش حاضر، شناخت بایسته­ های دیپلماسی مقاومت از دیدگاه مقام معظم رهبری است. الزاماتی که نه تنها تبیین ­کننده ماهیت دیپلماسی مقاومت، بلکه مؤثر در افزایش کارآمدی آن می ­باشد. در این سطح دیپلماسی مقاومت ناظر به سطح نظری و رفتاری است که در مواجهه  با طرف ­های دیگر ظهور می ­یابد. روش­ شناسی پژوهش: در این پژوهش با استفاده از روش توصیفی- تبیینی و با بهره ­گیری از ادبیات دیپلماسی مقاومت، دیدگاه مقام معظم رهبری در مورد بایسته ­های دیپلماسی مقاومت مورد مطالعه قرار گرفت. بدین منظور بیانات رهبری انقلاب و مستندات قرآنی آن که ناظر بر وجوه الزامات دیپلماسی مقاومت است بیان گردید.  یافته­ ها: یافته­ های مطالعه نشان می ­دهد که بایسته ­های دیپلماسی مقاومت را می­توان در چهار سطح بیان نمود. در سطح بنیادین و بینشی ناظر به باور به حاکمیت و نصرت الهی، جهت ­گیری اسلامی و دیپلماسی انقلابی است. درسطح کارگزاری و رفتاری شامل پیدایش دولت مقاومت و دیپلماسی آن بر اساس عزتمندی می ­باشد. سطح راهبردی در برگیرنده راهبردهای میدان-دیپلماسی، نرمش قهرمانانه، بازدارندگی مؤثر و تصویرسازی صریح و قاطع است. در سطح کارآمدی و اثربخشی می ­توان  تحقق جبهه متحد اسلامی و دستیابی به ذهنیت و گفتمان مشترک را بیان داشت. نتیجه­ گیری: یکی از محورهای مهم اندیشه سیاسی رهبر معظم انقلاب، معطوف به مقاومت، مبانی، اهداف و راهبردهای آن بر اساس فرامین قرآن و سیره معصومین(ع) است، همچنین مقاومت در راه تحقق بخشیدن به اهداف الهی یکی از راهبردهای اصلی اندیشه انقلاب اسلامی است. دیپلماسی مقاومت نیز نه تنها ریشه در عدالت خواهی و مبارزه با زیاده ­خواهی دارد، بلکه دارای مبنایی قرآنی است. در اندیشه رهبر معظم انقلاب، الزامات دیپلماسی مقاومت مبتنی بر توحید و ارزش ­های الهی است که به عنوان دال مرکزی، سایر دال‌ها در پیوند با آن معنا می ­یابد و کنش کارگزارن درسطح بینشی، رفتاری و راهبردی را شکل می ­دهد.