اقتضائات و راهبردهای جمهوری اسلامی ایران در حمایت از جنبش‌های آزادی بخش و نهضت‌های اسلامی (منطقه جنوب غرب آسیا)

نویسندگان

1 استاد دانشگاه علامه طباطبایی.

2 دانشجوی دکتری علوم‌سیاسی دانشگاه علامه طباطبایی .

doi
10.22084/rjir.2025.30438.3877
چکیده

هدف: جمهوری اسلامی ایران با اتکا بر آموزه‌های دینی، آرمان‌های انقلاب اسلامی و هدایت رهبران خود، حمایت از جنبش‌های آزادی بخش و نهضت‌های اسلامی را، اصلی مهم در قانون اساسی و سیاست خارجی خود تعریف نموده است. با توجه به اهمیت فراوان منطقه جنوب غرب آسیا، جایگاه برجسته ایران در مناسبات منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای و نقش جنبش‌ها و نهضت‌ها در تحولات منطقه، بررسی سیاست‌های حمایتی إعمال شده از سوی ایران در طول این چند دهه ضروری می‌باشد و هدف ما در این پژوهش، پرداختن به این ضرورت است. لذا سؤال پژوهش این‌گونه مطرح می‌شود: سیاست‌های جمهوری اسلامی ایران در حمایت از جنبش‌های آزادی بخش و نهضت‌های اسلامی چگونه بوده است؟روش­‌شناسی پژوهش: در پاسخ به سؤال پژوهش از روش توصیفی- تحلیلی و استفاده از منابع کتابخانه‌ای، اینترنتی و اسنادی بهره گرفته‌ایم. برای بررسی سیاست‌های ایران در این حوزه، ضروری بود از ترکیبی از نظریه رئالیسم تدافعی و نظریه امنیت منطقه‌ای استفاده نماییم. نوآوری تحقیق مبتنی بر رویکردی است که هم توصیف و تحلیلی بر روندهای طی شده است و هم می‌تواند ترسیم کننده استراتژ‌های پیش‌رو باشد.یافته‌ها: یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد راهبرد کلان ایران مبتنی بر سه رویکرد اصلی: تثبیت بقاء و پایدارسازی مقاومت جنبش‌ها، چند وجهی کردن فعالیت‌های آنها و ائتلاف سازی منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای بوده است.نتیجه­‌گیری: سیاست‌های حمایتی ایران، هم متکی بر راهبردهای از پیش تعیین شده بوده است و هم در شرایط تحمیلی و تحولات غیرقابل پیش‌بینی، سیاست‌های اقتضائی‌اش نیز هم‌راستا با راهبردهای کلان بوده است.